KÜHEYLAN HUKUK
5187 sayılı Basın Kanunu m.11, m.12, m.26 ve m.27 Kapsamında Eser Sahibi, Sorumlu Müdür ve Yayımcının Sorumluluğu 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ve Kasım 2026 tarihli resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır.
Basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen suçlarda kamu davası, genel zamanaşımı sürelerinden çok daha kısa özel süreler içinde açılmak zorundadır: Günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay. Bu süreler bir muhakeme şartıdır; süresi geçtikten sonra açılan dava esastan incelenemez. Ceza sorumluluğu kural olarak eser sahibine aittir; eser sahibi belli değilse veya yargılanamıyorsa sorumlu müdür ve bağlı olduğu yetkili sorumlu olur. Yayının süreli yayın, internet haber sitesi ya da kişisel sosyal medya paylaşımı olması, uygulanacak süreyi doğrudan değiştirir.
Basın Kanunu'ndaki Özel Dava Süreleri Nelerdir?
5187 sayılı Basın Kanunu'nun 26. maddesine göre basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen ya da bu Kanun'da öngörülen diğer suçlarla ilgili ceza davalarının, bir muhakeme şartı olarak, günlük süreli yayınlar ve internet haber siteleri yönünden dört ay, diğer basılmış eserler yönünden altı ay içinde açılması zorunludur. 2012 yılına kadar bu süreler iki ve dört ay idi; 6352 sayılı Kanun ile uzatılmış, 7418 sayılı Kanun ile internet haber siteleri kapsama alınmıştır.
Süreler, basılmış eserlerde eserin Cumhuriyet başsavcılığına teslim edildiği tarihten, internet haber sitelerinde ise habere ilişkin suç ihbarının yapıldığı tarihten başlar. Eser başsavcılığa teslim edilmemişse süre, fiilin başsavcılıkça öğrenildiği tarihten işler. Her durumda bu süreler Türk Ceza Kanunu'ndaki dava zamanaşımı sürelerini aşamaz.
Madde, uygulamada sık karşılaşılan durumlar için ayrı başlangıç anları öngörür. Kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda (örneğin hakaret) dava açma süresi, dava zamanaşımını aşmamak şartıyla suçun işlendiğinin öğrenildiği tarihten başlar. Sorumlu müdürün yayının sahibini bildirmesi hâlinde eser sahibine karşı açılacak davada süre bildirim tarihinden işler. Sorumlu müdürün karşı çıkmasına rağmen yayımlatıldığı iddia edilen eserlerde yayımlatana karşı süre, sorumlu müdür hakkındaki beraat kararının kesinleşmesiyle başlar.
Kamu davasının açılması izin veya karar alınmasına bağlı suçlarda (örneğin Cumhurbaşkanına hakaret suçunda Adalet Bakanlığı izni) gerekli başvurunun yapılmasıyla süre durur; ancak durma süresi dört ayı geçemez. Bu sınır, izin sürecinin uzatılarak sürenin fiilen işlemez hâle getirilmesini önler.
Özel dava süreleri yalnızca "basılmış eserler" ile Basın Kanunu anlamında "internet haber siteleri" yoluyla işlenen suçlara uygulanır. Bir sitenin bu kapsamda sayılabilmesi için Basın Kanunu'nun 7. maddesine göre beyanname vermiş olması gerekir. Beyanname vermemiş haber siteleri, kişisel bloglar ve sosyal medya hesapları üzerinden yapılan paylaşımlarda ise Basın Kanunu'nun dört aylık süresi değil, Türk Ceza Kanunu'nun 66. maddesindeki genel dava zamanaşımı süreleri uygulanır.
Bu ayrım, savunmanın ilk kontrol etmesi gereken noktadır. Aynı içerik bir internet haber sitesinde ve gazetecinin kişisel sosyal medya hesabında yayımlanmışsa, her yayın için süre ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Basılı gazetenin internet sürümü bakımından da sitenin ayrı bir beyannamesinin bulunup bulunmadığı incelenmelidir.
Ceza Sorumluluğu Kime Aittir?
Basın Kanunu'nun 11. maddesine göre basılmış eserler veya internet haber siteleri yoluyla işlenen suç yayım anında oluşur ve süreli ya da süresiz yayınlar yoluyla işlenen suçlardan kural olarak eser sahibi sorumludur. Eser sahibi kavramı, 7418 sayılı Kanun ile yazı ve haber yazanın yanında görsel veya işitsel içerikleri kaydeden ya da düzenleyeni de kapsayacak şekilde genişletilmiştir (m.2).
Süreli yayınlarda eser sahibinin belli olmaması, yayım sırasında ceza ehliyetine sahip bulunmaması, yurt dışında bulunduğu için Türkiye'de yargılanamaması veya verilecek cezanın başka bir kesin mahkûmiyete etki etmemesi hâllerinde sorumlu müdür ile yayın yönetmeni, genel yayın yönetmeni, editör gibi bağlı olduğu yetkili sorumlu olur. Eser, sorumlu müdürün ve bağlı olduğu yetkilinin karşı çıkmasına rağmen yayımlanmışsa sorumluluk yayımlatana geçer. Süresiz yayınlarda (kitap gibi) bu ikincil sorumluluk yayımcıya, o da yoksa basımcıya aittir.
Kanun'un 12. maddesi ayrıca süreli yayın sahibi, sorumlu müdür ve eser sahibinin, bilgi ve belge dâhil haber kaynaklarını açıklamaya ve bu konuda tanıklık yapmaya zorlanamayacağını güvence altına alır.
Basın yoluyla işlenen suçlardan ağır ceza işlerinden olanlar ağır ceza, diğerleri asliye ceza mahkemelerinde görülür. Bir yerde birden fazla daire varsa davalar iki numaralı mahkemede görülür ve bu davalar acele işlerden sayılır (m.27). Kanun'da öngörülen para cezaları, düzeltme ve cevaba ilişkin kararlara uymama ile basılmış eserleri tahrip suçları dışında hürriyeti bağlayıcı cezaya çevrilemez (m.28).
Olay Özet Formu: Kurgusal örnek: Beyanname vermiş bir internet haber sitesinde Mart ayında bir belediye ihalesine ilişkin haber yayımlanmıştır. Haberde adı geçen bir şirket yetkilisi Nisan ayında suç duyurusunda bulunmuş, iddianame ise Eylül ayında düzenlenerek asliye ceza mahkemesine verilmiştir. Haberin yazarı bilinmekte ve haberde imzası bulunmaktadır. Süreç: Savunma, ilk duruşmadan önce sunduğu dilekçede sitenin Basın Kanunu anlamında internet haber sitesi olduğunu beyanname alındı belgesiyle kanıtlamış, suç ihbarı tarihinden iddianamenin mahkemeye verildiği tarihe kadar dört aylık sürenin dolduğunu ileri sürmüştür. Sorumlu müdür hakkındaki suçlama yönünden de eser sahibinin belli olduğu vurgulanmıştır. Sonuç: Dava açma süresi muhakeme şartı olduğundan, sürenin geçtiğinin tespiti hâlinde mahkeme esasa girmeden düşme kararı vermek durumundadır. Eser sahibi belli ve yargılanabilir olduğundan sorumlu müdürün ikincil sorumluluğu da doğmaz. Hakaret gibi şikâyete bağlı bir suç söz konusuysa sürenin başlangıcı, şikâyetçinin haberi öğrendiği tarih olarak ayrıca hesaplanmalıdır.
Dört aylık süre soruşturmanın tamamlanması için mi, davanın açılması için mi geçerlidir?
Kanun "ceza davalarının açılması" ifadesini kullanır. Süre içinde iddianamenin düzenlenip kabul edilmesi gerekir; yalnızca soruşturmanın başlatılmış olması yeterli değildir.
Süre geçtikten sonra açılan davada ne olur?
Muhakeme şartının yokluğu nedeniyle dava esastan incelenemez. Bu husus yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir ve mahkemece re'sen de gözetilmelidir.
Haberi yeniden yayımlamak süreyi yeniden başlatır mı?
Yeni bir yayım, yeni bir suç ve yeni bir süre doğurabilir. Haberin arşivde kalması ile içeriği değiştirilerek yeniden yayımlanması arasındaki fark somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Muhabir haber kaynağını mahkemede açıklamak zorunda mıdır?
Hayır. Basın Kanunu'nun 12. maddesi eser sahibine, sorumlu müdüre ve yayın sahibine haber kaynağını açıklamaya ve tanıklık yapmaya zorlanmama güvencesi verir.
Sorumlu müdür hangi durumda yargılanır?
Kural olarak eser sahibinin belli olmadığı veya yargılanamadığı hâllerde. Eser sahibi belliyse sorumlu müdürün yayının içeriğinden ceza sorumluluğu doğmaz.
●Sitenin beyanname durumu kontrol edilmeden genel zamanaşımı sürelerine göre savunma yapılması. ●Suç ihbarı tarihi ile iddianamenin kabul tarihinin dosyadan tespit edilmemesi. ●Aynı içeriğin farklı mecralardaki yayınları için sürelerin tek bir tarih üzerinden hesaplanması. ●Eser sahibi belli olduğu hâlde sorumlu müdür hakkındaki suçlamaya bu yönden itiraz edilmemesi. ●Haber kaynağını açıklamaya zorlayan sorulara Kanun'un 12. maddesi hatırlatılmadan cevap verilmesi.
Basın Kanunu'nun dava süreleri ve sorumluluk kuralları, basın yoluyla işlendiği iddia edilen suçlarda çoğu zaman dosyanın kaderini esasa girilmeden belirler. Yayının hukuki niteliğinin, sürenin başlangıç anının ve sorumluluk sırasının ilk aşamada doğru tespit edilmesi, savunmanın ilk adımıdır. Küheylan Hukuk Bürosu, gazeteciler, sorumlu müdürler ve yayın kuruluşları hakkında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda, usul itirazlarından esasa ilişkin savunmaya kadar hukuki destek sunmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Sürelerin hesaplanması somut dosyadaki tarihlere göre değişebilir. İfade ve savunma aşamalarından önce bir avukattan hukuki destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK