KÜHEYLAN HUKUK
Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat (2026) TMK m. 174 Kapsamında Tazminatın Şartları, Kusur Değerlendirmesi, Miktarın Belirlenmesi ve Bir Yıllık Zamanaşımı 2026 itibarıyla güncellenmiştir
Boşanma, eşlerden birinin mevcut veya beklenen menfaatlerini zedeleyebilir ve kişilik haklarını ağır biçimde incitebilir. TMK m. 174, bu zararların karşılanması için maddi ve manevi tazminat olmak üzere iki ayrı talep imkânı tanır. Her iki tazminatta da belirleyici olan, tarafların kusur durumudur: tazminat isteyen eşin, karşı taraftan daha az kusurlu ya da kusursuz olması gerekir. Talep boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla da istenebilir.
TMK m. 174/1 uyarınca mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Maddi tazminat, evliliğin sağladığı ekonomik güvencenin yitirilmesinin karşılığıdır.
Evlilik nedeniyle bırakılan iş veya kariyer olanağı.
Maddi tazminat, nafakadan farklı olarak tek seferde ödenen bir toplu tutardır. Yoksulluk nafakasıyla birlikte istenmesine engel yoktur; çünkü iki talebin hukuki dayanağı ve amacı farklıdır.
TMK m. 174/2 uyarınca boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir. Burada aranan, boşanmaya yol açan olayların kişilik hakkını ihlal edecek ağırlıkta olmasıdır. Fiziksel şiddet, ağır hakaret, aldatma, tehdit ve aşağılayıcı davranışlar manevi tazminatın en tipik sebepleridir. Olağan geçimsizlik, sıradan tartışmalar ve karakter uyuşmazlığı ise kişilik hakkı saldırısı sayılmaz. Ölçüt Maddi Tazminat Manevi Tazminat
Kusur şartı Davacı kusursuz veya daha az kusurlu olmalı Davalı kusurlu olmalı; davacının kusuru daha ağır olmamalı
Tazminat davalarının sonucunu büyük ölçüde mahkemenin tarafların kusurlarını nasıl tespit ettiği belirler. Yargıtay, kusur belirlemesinin yalnızca dilekçede ileri sürülen ve ispatlanan somut olaylara dayanmasını, tarafların kusurlarının karşılaştırılarak gerekçede açıkça gösterilmesini aramaktadır. Eşit kusur durumunda taraflardan hiçbiri diğerinden tazminat alamaz. Tam kusurlu eş ise karşı tarafın tazminat talebine maruz kalır.
Cinsel yükümlülüklerin haklı sebep olmadan yerine getirilmemesi.
4. Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?
Kanun, “uygun” tazminattan söz eder; dolayısıyla miktar hâkimin takdirindedir. Hâkim bu takdiri TMK m. 4 uyarınca hakkaniyete göre kullanır. Yargıtay'ın içtihatlarında öne çıkan ölçütler şunlardır:
Tazminatın zenginleşme aracına dönüşmemesi, ancak caydırıcılığını da yitirmemesi gereği.
Yüksek enflasyon döneminde Yargıtay, paranın alım gücündeki düşüşü gözetmeyen düşük tazminatları bozmaktadır. Bu nedenle tarafların ekonomik durumunun dosyaya eksiksiz yansıtılması (maaş bordroları, tapu ve araç kayıtları, banka hesap bilgileri) tazminat miktarını doğrudan etkiler.
TMK m. 178 uyarınca evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Tazminat boşanma davasıyla birlikte istenmişse faiz, Yargıtay uygulamasına göre boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işletilir. Boşanma kararı kesinleşmeden tazminata ilişkin hüküm icraya konulamaz.
On iki yıllık evlilikte erkeğin eşine düzenli olarak hakaret ettiği, bir kez fiziksel şiddet uyguladığı ve bunun hastane raporuyla belgelendiği anlaşılmıştır. Kadının ise eşinin ailesini ziyaret etmeyi reddettiği tanık beyanlarıyla sabittir. Kadın, evlilik boyunca çalışmamış ve eşinin SGK kaydı üzerinden sağlık güvencesine sahiptir.
Hakaret ve fiziksel şiddet ağır kusur niteliğindedir; kadının eşinin ailesini ziyaret etmemesi ise hafif kusurdur. Kadın daha az kusurlu olduğundan maddi tazminata (sağlık güvencesi ve ekonomik desteğin kaybı) ve kişilik haklarına yönelik saldırı nedeniyle manevi tazminata hak kazanır. Erkeğin tazminat talepleri ise ağır kusurlu olması nedeniyle reddedilir. Kadın aynı zamanda yoksulluk nafakası da talep edebilir.
Anlaşmalı boşanmada tazminat istenebilir mi?
Evet, ancak tazminat protokolde kararlaştırılmalıdır. Protokolde tazminat talebinden feragat edildiyse sonradan ayrı bir dava açılamaz.
Tazminat için harç ödemek gerekir mi?
Yargıtay uygulamasına göre boşanmanın eki niteliğinde, boşanma davasıyla birlikte istenen tazminatlar için talep edilen miktar üzerinden nispi harç alınmaz; maktu harç uygulanır. Bu durum, talebin dava içinde ileri sürülmesini ekonomik açıdan avantajlı kılar.
Boşanmadan sonra fark ettiğim bir kusur için tazminat isteyebilir miyim?
Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir dava açılabilir; ancak kusur değerlendirmesi boşanma kararındaki tespitlerle bağlıdır. Boşanma davasında kusur incelemesi yapılmamışsa yeni dava daha geniş bir değerlendirmeye imkân verir.
Tazminat ödenmezse ne olur?
Kesinleşen tazminat hükmü ilamlı icra yoluyla takip edilir; borçlunun maaşı, banka hesapları ve taşınmazları haczedilebilir.
Dava dilekçesinde somut olayları tarih ve yer belirterek anlatmamak; mahkeme dilekçede bulunmayan vakıalara dayanarak kusur belirleyemez.
Şiddet olaylarını hastane raporu veya kolluk tutanağıyla belgelememek.
Tarafların ekonomik durumunu dosyaya yansıtmamak; bu durum düşük tazminata yol açar.
Anlaşmalı boşanma protokolünde tazminat hakkından farkında olmadan feragat etmek.
Bir yıllık zamanaşımı süresini kaçırmak.
Boşanmada tazminat, evliliğin sona ermesiyle kaybedilen ekonomik güvencenin ve zedelenen onurun hukuk düzenindeki karşılığıdır. Ancak bu karşılığın elde edilmesi, kusurun somut delillerle ispatına ve ekonomik durumun eksiksiz ortaya konulmasına bağlıdır. Küheylan Hukuk Bürosu, tazminat taleplerini dava dilekçesinden itibaren kusur ve delil stratejisiyle birlikte kurgulayarak müvekkillerinin hak ettiği tazminata ulaşmasını hedeflemektedir.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehber, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendine özgü olgular içerdiğinden, somut bir olayda hak kaybına uğramamak için dosyanın bir avukat tarafından ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Metinde yer alan mevzuat ve içtihat bilgileri yayım tarihi itibarıyla günceldir; sonraki değişiklikler sonucu etkileyebilir.
Küheylan Hukuk Bürosu · Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul · info@kuheylanhukuk.com · kuheylanhukuk.com
KÜHEYLAN HUKUK