KÜHEYLAN HUKUK
21 Kasım 2025
Türk Ceza Kanunu m.86-88 Kapsamında Basit ve Nitelikli Haller, Şikayet ve Uzlaşma Bu rehber, Türk Ceza Kanunu ve Yargıtay'ın güncel kabulleri esas alınarak 2026 yılı itibarıyla hazırlanmıştır.
Özet Kasten yaralama, Türk Ceza Kanunu'nun 86 ila 88. maddeleri arasında düzenlenir ve yaranın ağırlığına, kullanılan araca ve mağdurun kimliğine göre çok farklı ceza aralıklarına tabidir. Basit tıbbi müdahale ile giderilebilen yaralama 4 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasını, ağır yaralama 1 yıldan 3 yıla kadar hapsi gerektirir.
Silahla, eşe veya kamu görevlisine karşı işlenen yaralamada ceza şikayet aranmaksızın yarı oranında artırılır ve uzlaşma uygulanmaz. Kalıcı sakatlık veya ölümle sonuçlanan yaralamada ceza kat kat artar.
"Barıştık, Şikayeti Çeksek Dava Biter mi?" Sorusunun Cevabı Duruma Göre Değişir Kavga sonrası en sık sorulan soru, tarafların barışması hâlinde davanın kendiliğinden kapanıp kapanmayacağıdır. Cevap, yaralamanın ağırlığına ve nasıl işlendiğine göre tamamen değişir. Bazı yaralamalarda şikayetin geri çekilmesi davayı gerçekten bitirirken, bazılarında mağdurun iradesi hiçbir sonuç doğurmaz.
Bu rehberde kasten yaralama suçunun tanımı, basit ve nitelikli halleri, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, şikayet ve uzlaşma kuralları ele alınmaktadır.
Kasten Yaralama Suçu Nedir? Kanuni tanımıyla kasten yaralama, bir başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan her türlü hukuka aykırı eylemdir. Kanun koyucu korunan menfaati üç başlıkta ele alır: vücuda acı verme (tokat atmak, tekmelemek gibi fiziksel bir darbe), sağlığın bozulması (anatomik veya ruhsal bir rahatsızlığa yol açmak) ve algılama yeteneğinin bozulması (bilinci veya mantıklı düşünme yetisini geçici ya da kalıcı olarak sekteye uğratmak, örneğin aşırı alkol vererek bayıltmak).
Basit Yaralama ile Ağır Yaralama Arasındaki Fark Sanığın alacağı cezayı belirleyen ilk kademe, Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü bir hastaneden alınan adli rapordur. Yaralanmanın basit bir pansuman veya ilk yardımla iyileşmeyecek boyutta olması hâlinde suçun temel şekli oluşur ve Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanır; bu suç şikayete tabi değildir.
Yaralamanın etkisi basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek kadar hafifse, aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca ceza 4 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Bu bir seçimlik cezadır; hakim duruma göre hapis yerine para cezasına hükmedebilir. Örneğin bir otopark tartışmasında atılan bir yumruk sonucu oluşan hafif kızarıklık, doktor raporunda basit tıbbi müdahale ile giderilebilir nitelikte değerlendirilirse bu fıkra uygulanır.
Cezayı Artıran Nitelikli Haller Yaralamanın işleniş şekli veya hedef alınan kişi, toplumsal tehlikeyi artırdığı için Türk Ceza Kanunu'nun 86. maddesinin üçüncü fıkrası, cezanın şikayet şartı aranmaksızın yarı oranında artırılmasını öngörür. Bu haller şunlardır: Üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi.
Beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişiye (çocuk, yaşlı, engelli, yatalak hasta) karşı işlenmesi. Görevi nedeniyle bir kamu görevlisine (polis, doktor, öğretmen gibi) karşı işlenmesi. Silahla işlenmesi. Ceza hukukunda silah kavramı yalnızca tabanca veya bıçaktan ibaret değildir; saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli her şey (taş, sopa, kemer tokası, kırık cam) silah sayılır.
Mağdurun kadın olması ayrıca özel bir etki doğurur: basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek bir yaralama kadına karşı işlenmişse, verilecek cezanın alt sınırı 6 aydan az olamaz.
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama Fail birini yaralamak amacıyla hareket etmiş ancak mağdurda öngördüğünden çok daha ağır ve kalıcı bir hasar meydana gelmiş olabilir. Türk Ceza Kanunu'nun 87. maddesi bu durumları ayrıca düzenler.
Mağdurda bir duyu veya organın işlevinin sürekli zayıflaması, konuşmada sürekli aksama, yüzde kalıcı yara izi kalması veya hamile bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğması gibi sonuçlar oluşursa, temel ceza bir kat artırılır. İyileşme olanağı bulunmayan bir hastalığa yakalanma, bir duyu veya organın işlevini tamamen yitirmesi (örneğin bir gözün kör olması), yüzün tanınmayacak hale gelmesi veya hamile kadının çocuğunu düşürmesi hâlinde ceza iki kat artırılır. Yaralamanın kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması hâlinde ise ceza, kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre yarı oranına kadar artırılır.
Kasten yaralama eylemi sonucunda mağdur hayatını kaybederse ve failin öldürme kastı olmadığı ispatlanırsa, suç kasten öldürme değil "yaralama sonucu ölüme sebebiyet verme" olarak nitelendirilir. Bu suçun cezası işleniş biçimine göre 8 yıldan 16 yıla, nitelikli hâllerde ise 12 yıldan 18 yıla kadar hapistir.
Şikayetten Vazgeçilirse Dava Düşer mi? Kural net bir ayrıma dayanır. Yalnızca basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralamalar (Türk Ceza Kanunu m.86/2) ve nitelikli hâllerden hiçbiri (silah, memura karşı, eşe karşı gibi) bulunmuyorsa, mağdur şikayetten vazgeçtiğinde dava düşer. Şikayet süresi olaydan itibaren 6 aydır.
Buna karşılık yaralama basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek boyuttaysa veya basit olsa dahi silahla, kadına karşı, kamu görevlisine karşı ya da akrabaya karşı işlenmişse, suç kamu davasıdır. Mağdur şikayetçi olmadığını belirtse dahi dava düşmez; savcılık soruşturmayı tamamlar ve mahkeme cezayı verir.
Şikayete tabi olan basit yaralama suçları uzlaştırma bürosuna gönderilir; taraflar uzlaşırsa dava kapanır. Ancak silahla yaralama veya kadına karşı işlenen kasten yaralama, basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek olsa dahi kanun gereği uzlaşma kapsamı dışındadır.
Yaralamanın Niteliği Ceza Şikayet / Uzlaşma Basit yaralama (BTM ile giderilebilir) 4 ay - 1 yıl hapis veya adli para Şikayete tabidir, vazgeçilirse düşer. cezası Uzlaşmaya tabidir. Kadına karşı basit yaralama Alt sınırı 6 aydan başlayan hapis Şikayete tabi değildir, düşmez. Uzlaşma yoktur.
Nitelikli basit yaralama (silahla, eşe, Şikayete tabi ceza yarı oranında Şikayete tabi değildir, düşmez. Uzlaşma memura karşı) artırılır yoktur. Temel yaralama (BTM ile giderilemeyen) 1-3 yıl hapis Şikayete tabi değildir, kamu davası olarak devam eder.
Kemik kırılmasına neden olma Kırığın ağırlığına göre yarı oranına Resen takip edilir. kadar artış Yaralama sonucu ölüm 8-16 yıl hapis (nitelikli hâlde 12-18 Ağır ceza mahkemesi bakar, şikayete tabi yıl) değildir.
Olay Özeti Trafikte yol verme kavgasında hiddetlenen Hakan, aracından inerek elindeki sert plastik el feneriyle diğer sürücü Aylin'in koluna vurmuş ve morarmaya sebep olmuştur.
Hukuki Değerlendirme Plastik el feneri, yaralamaya elverişli bir araç olduğu için mahkemece silah sayılır. Mağdurun kadın
olması nedeniyle, yaralama basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek olsa dahi Hakan, Aylin şikayetinden vazgeçse bile en az 6 ay taban ceza üzerinden yarı oranında artırımla yargılanır; uzlaşma da uygulanmaz.
Kavgada ilk saldıran karşı taraf olsa cezam azalır mı? Haksız tahrik altında işlenen fiillerde ceza indirimi mümkündür. Ancak bu indirimin uygulanabilmesi için tahrikin ağırlığı, zamanlaması ve orantılılığı somut olarak ortaya konmalıdır; bu değerlendirme adli rapor ve tanık beyanlarıyla birlikte yapılır.
Meşru müdafaa iddiası her yaralama olayında geçerli olur mu? Hayır. Meşru müdafaa, saldırıyı defetmek için orantılı ve zorunlu bir tepki gösterilmesini gerektirir. Saldırı sona erdikten sonra karşılık vermek veya orantısız bir güç kullanmak bu savunmayı geçersiz kılar.
Adli raporun içeriğinin göz ardı edilmesi: Yaralamanın basit tıbbi müdahale ile giderilip giderilemediği, davanın şikayete tabi olup olmadığını belirleyen en kritik unsurdur; rapora zamanında itiraz edilmemesi telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
"Silah" kavramının dar yorumlanması: Taş, sopa veya kırık cam gibi günlük eşyaların da silah sayılabileceğinin bilinmemesi, cezanın beklenmedik şekilde artmasına yol açabilir.
Sonuç Kasten yaralama yargılamalarında adli tıp raporunun içeriği, olayın meşru müdafaa sınırları içinde kalıp kalmadığı ve haksız tahrik indiriminin uygulanıp uygulanmayacağı, davanın gidişatını belirleyen en hayati unsurlardır. Savunmada yapılacak teknik bir hata, kişinin hak etmediği çok daha ağır bir suçlamayla karşılaşmasına neden olabilir.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar ve örnek olay Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her olayın kendine özgü koşulları sonucu değiştirebileceğinden, soruşturma aşamasından itibaren bir ceza avukatından hukuki destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
Yazar: Av. Mert Deniz Küheylan Küheylan Hukuk Bürosu — Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
KÜHEYLAN HUKUK