KÜHEYLAN HUKUK
Nişanın Bozulması: Hediyelerin İadesi, Maddi ve Manevi Tazminat (2026) TMK m. 118–123 Çerçevesinde Nişanlanmanın Hukuki Niteliği, Takı ve Hediyelerin Geri İstenmesi, Evlilik Hazırlık Giderleri ve Bir Yıllık Zamanaşımı 2026 itibarıyla güncellenmiştir
Nişanlanma, Türk hukukunda karşılıklı evlenme vaadinden doğan bir aile hukuku ilişkisidir; ancak taraflardan hiçbiri evlenmeye zorlanamaz. Nişanın bozulması, beraberinde ciddi mali uyuşmazlıklar getirir: takılan altınlar, alınan eşyalar, düğün için yapılan harcamalar ve kişilik haklarının zedelenmesi. TMK, alışılmışın dışındaki hediyelerin geri verilmesini, haklı sebep olmadan nişanı bozan taraftan maddi ve manevi tazminat istenmesini mümkün kılar. Tüm bu talepler nişanın sona ermesinden itibaren bir yıl içinde aile mahkemesinde ileri sürülmelidir.
TMK m. 118 uyarınca nişanlanma, evlenme vaadiyle olur. Geçerli bir nişanlanma için herhangi bir şekil şartı aranmaz; yüzük takılması, tören yapılması veya aile büyüklerinin katılımı ispat kolaylığı sağlar ancak kurucu unsur değildir. Önemli olan, tarafların ciddi ve karşılıklı evlenme iradesidir. Ayırt etme gücüne sahip küçükler veya kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça nişanlanmakla bağlanmaz.
TMK m. 119'a göre nişanlanma, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Taraflardan biri her zaman nişanı bozabilir. Hukuk, bozmanın kendisini değil, bozmanın haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığını ve doğurduğu zararları değerlendirir.
Nişanlılardan biri veya ana ve babası ya da onlar gibi davranan kimseler tarafından diğerine verilmiş olan alışılmışın dışındaki hediyeler, nişanın evlenme dışındaki bir sebeple sona ermesi durumunda geri istenebilir. Burada kusur aranmaz: nişanı bozan kişi bile verdiği hediyeleri geri isteyebilir.
Kıyafet, ayakkabı (kullanılarak eskiyen) Alışılmış nitelikte değilse sebepsiz zenginleşme kuralına göre mevcut değeri
Ortak ev için alınan beyaz eşya ve mobilya Mülkiyeti kime aitse ona iade; aksi hâlde tazminat konusu
Hediye aynen mevcut değilse (örneğin altın bozdurulmuşsa), iade sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre yapılır ve geri vermekle yükümlü olan kişi, zenginleşmenin elinde kalan kısmından sorumludur. Nişan ölüm nedeniyle sona ermişse hediyeler geri istenemez.
Nişanı haklı bir sebep olmaksızın bozan veya kusuruyla bozulmasına sebep olan taraf, diğer tarafa, ana ve babasına veya onlar gibi davranan kimselere, iyi niyetle evlenme ön hazırlıkları için yapılan uygun giderlerin ve diğer mali kayıpların karşılığını ödemekle yükümlüdür.
Evlilik nedeniyle işten ayrılma veya başka şehre taşınma gibi kayıplar.
Yargıtay uygulamasında nişan töreninin kendisi için yapılan harcamalar, bu törenin tamamlanmış bir sosyal etkinlik olması nedeniyle çoğunlukla tazminat kapsamında görülmemektedir. Tazminat için harcamaların belge ve tanıkla ispatlanması gerekir.
Nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun bir miktar para ödenmesini isteyebilir. Nişanın bozulması tek başına manevi tazminat gerektirmez; bozmanın biçimi ya da sebebi kişilik haklarını ihlal etmelidir. Düğüne günler kala ve davetiyeler dağıtıldıktan sonra nişanın bozulması, karşı tarafın başka biriyle ilişki yaşaması, nişanlının toplum önünde küçük düşürülmesi bu duruma örnek gösterilebilir.
TMK m. 123 uyarınca nişanın bozulmasından doğan dava hakları, nişanın sona ermesinden başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Hediyelerin iadesi, maddi ve manevi tazminat talepleri aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.
Düğüne üç hafta kala damat adayı, haklı bir sebep göstermeksizin nişanı bozmuştur. Gelin adayının ailesi düğün salonu için kapora ödemiş, gelinlik satın almış ve davetiyeleri dağıtmıştır. Nişanda gelin adayına damat tarafınca beş adet bilezik ve bir set takılmış, gelin tarafı da damada saat hediye etmiştir.
Gelin tarafı, salon kaporası ve gelinlik bedeli için TMK m. 120 kapsamında maddi tazminat isteyebilir; düğüne çok kısa süre kala ve sosyal çevreye duyurulduktan sonra yapılan bozma, gelin adayının kişilik hakkını zedelediğinden manevi tazminat da gündeme gelir. Öte yandan damat tarafı, nişanı kendisi bozmuş olsa bile bilezikleri ve seti geri isteyebilir; gelin tarafı da saati geri talep eder. Taraflar karşılıklı alacaklarını aynı davada takas mahsup yoluyla ileri sürebilir.
Nişanda takılan altınlar kimindir?
Nişanda takılan altınlar kural olarak takıldığı kişiye bağışlanmış sayılır; ancak nişan bozulursa TMK m. 122 uyarınca takan taraf veya ailesi bunların iadesini isteyebilir. Kimin taktığının tespiti için nişan videosu ve tanık beyanları önemli delildir.
Nişanı bozan taraf da hediyelerini geri isteyebilir mi?
Evet. Hediyelerin iadesinde kusur aranmaz. Ancak nişanı haksız bozan taraf, karşı tarafın tazminat taleplerine de muhatap olur.
Söz kesme veya söz takma da nişan sayılır mı?
Evlenme iradesinin karşılıklı ve ciddi olarak ortaya konulduğu her tören, adı ne olursa olsun nişanlanma sayılabilir. Değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır.
Bir yıllık süre ne zaman başlar?
Süre, nişanın sona erdiği, yani bozma iradesinin karşı tarafa ulaştığı tarihten itibaren işler.
Takılan altınların fotoğraf, video ve tanıkla belgelenmemesi.
Düğün harcamalarına ilişkin fatura ve dekontları saklamamak.
Bir yıllık zamanaşımı süresini uzlaşma görüşmeleriyle vakit geçirerek kaçırmak.
Hediyelerin iadesini istemeyi tazminat talebinden bağımsız düşünmek; tüm talepler aynı davada ileri sürülebilir.
Alışılmış hediyeleri de geri istemeye çalışmak ve yargılama giderine katlanmak.
Nişanın bozulması, duygusal bir kırılmanın yanında çoğu zaman önemli bir maddi kayıp anlamına gelir. Takıların, harcamaların ve bozma sürecinin doğru belgelenmesi ile bir yıllık sürenin etkin kullanılması, kayıpların telafisinde belirleyicidir. Küheylan Hukuk Bürosu, nişanın bozulmasından doğan hediye iadesi ile maddi ve manevi tazminat taleplerini, tarafların karşılıklı alacaklarını da gözeterek bütüncül biçimde ele almakta ve müvekkillerinin haklarını hızlı bir çözümle güvence altına almaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehber, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendine özgü olgular içerdiğinden, somut bir olayda hak kaybına uğramamak için dosyanın bir avukat tarafından ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Metinde yer alan mevzuat ve içtihat bilgileri yayım tarihi itibarıyla günceldir; sonraki değişiklikler sonucu etkileyebilir.
Küheylan Hukuk Bürosu · Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul · info@kuheylanhukuk.com · kuheylanhukuk.com
KÜHEYLAN HUKUK