KÜHEYLAN HUKUK
Anayasa m.20, 6698 sayılı KVKK m.11-14, KVK Kurulunun 2020/481 Sayılı Kararı ve Anayasa Mahkemesi N.B.B. Kararı Kapsamında Rehber 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ve Kasım 2026 tarihli resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır.
Unutulma hakkı, yayımlandığı tarihte hukuka uygun olan ancak zamanla güncelliğini ve kamu yararını yitiren bilgilerin, özellikle kişinin adıyla yapılan aramalarda erişilebilir olmaktan çıkarılmasını isteme hakkıdır. Türkiye'de ilk kez Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.6.2015 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 3.3.2016 tarihli N.B.B. kararıyla tanınmıştır. Bugün üç yol vardır: arama motoruna ve yayın sahibine doğrudan başvuru, cevap alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet ve asliye hukuk mahkemesinde dava. 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi iptal edildiğinden, unutulma hakkı için sulh ceza hâkimliğine başvuru yolu artık kullanılamamaktadır.
Unutulma Hakkı Nedir ve Hukuki Dayanağı Nerededir?
Türk mevzuatında "unutulma hakkı" başlıklı bir kanun maddesi bulunmaz. Hak, Anayasa'nın 17. maddesindeki maddi ve manevi varlığı geliştirme hakkı ile 20. maddesindeki özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması hakkından türetilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.6.2015 tarihli ve E.2014/4-56, K.2015/1679 sayılı kararında, yargı kararında adı geçen kişilerin yıllar sonra bir kitapta rumuz kullanılmadan anılmasını değerlendirirken unutulma hakkını açıkça tanımıştır.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 3.3.2016 tarihli N.B.B. kararında (B. No: 2013/5653), bir gazetenin internet arşivinde yıllardır erişilebilir durumda bulunan haberlerin kaldırılması talebinin reddedilmesini şeref ve itibarın korunması hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Mahkeme, haberin içeriği, yayından itibaren geçen süre, güncelliğini koruyup korumadığı, tarihsel veya bilimsel değeri, kamu yararıyla ilişkisi ve haberin konusu olan kişinin kamusal bir figür olup olmadığı gibi ölçütlerin birlikte tartılması gerektiğini belirtmiştir.
Unutulma hakkı iki farklı sonuç doğurabilir. Birincisi, içeriğin yayımlandığı sitedeki kaynağından kaldırılması veya kişinin adının anonimleştirilmesidir. İkincisi, içeriğin sitede kalmaya devam etmesi, ancak kişinin adı ve soyadıyla arama motorunda yapılan aramalarda sonuç olarak gösterilmemesidir (indeksten çıkarma). İkinci yol, haber arşivinin bütünlüğünü korurken kişiyi koruduğundan ifade ve basın özgürlüğüne daha az müdahale eder ve uygulamada daha kolay kabul görür.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi, 4.7.2023 tarihli Hurbain - Belçika kararında, eski bir trafik kazası haberinde sürücünün adının gazete arşivinde anonimleştirilmesine ilişkin mahkeme kararının ifade özgürlüğünü ihlal etmediğine hükmetmiştir. Bu karar, arşivin silinmesi yerine anonimleştirme gibi daha ölçülü çözümlerin tercih edilmesi yönündeki eğilimi güçlendirmiştir.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 23.6.2020 tarihli ve 2020/481 sayılı kararında, arama motoru işleticilerinin kişinin adıyla yapılan aramalarda sonuçları listelemesi nedeniyle veri sorumlusu olduğunu kabul etmiştir. Buna göre kişi önce arama motoruna KVKK'nın 11. maddesi kapsamında başvurur. Google bu amaçla Türkiye'deki kullanıcılara yönelik ayrı bir kaldırma formu sunmaktadır. Başvuruda kaldırılması istenen her URL, aramada kullanılan ad ve soyad kombinasyonu ve kaldırma gerekçesi ayrı ayrı gösterilmeli, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı gibi belgeler eklenmelidir.
Kurul, değerlendirmede dikkate alınacak ölçütleri ayrıca bir dokümanla kamuoyuna duyurmuştur. Bu ölçütler kişinin kamusal rolü, bilginin doğruluğu, niteliği (özel nitelikli kişisel veri olup olmadığı), bilginin güncelliği, kişiye verdiği zarar ve kamunun bilgiye erişim menfaati gibi başlıkları kapsar. Arama motoru, bu ölçütlere göre bir denge testi uygular.
KVKK'nın 13. maddesine göre veri sorumlusu başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmalıdır. Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir (m.14). Bu süreler sıkı uygulanır; başvuru tarihinin ve cevabın ispat edilebilir şekilde saklanması gerekir.
Kurul, şikâyeti haklı bulursa arama motoruna ilgili sonuçların indeksten çıkarılması talimatı verebilir. Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır. Kurul süreci, kaynak sitedeki içeriğin silinmesini değil, arama sonuçlarının kaldırılmasını hedefler.
Eskiden sık kullanılan 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayalı sulh ceza başvurusu, maddenin Anayasa Mahkemesince iptali nedeniyle 10.10.2024'ten beri işlememektedir. Bugün kaynak sitedeki içeriğin silinmesi veya anonimleştirilmesi, yayın sahibine karşı Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddelerine dayanılarak asliye hukuk mahkemesinde açılacak dava ile istenebilir. Davada ihtiyati tedbir de talep edilebilir.
Olay Özet Formu: Kurgusal örnek: Bir mimar hakkında 2013 yılında güveni kötüye kullanma suçlamasıyla açılan dava 2016 yılında beraatle sonuçlanmış ve karar kesinleşmiştir. Ancak mimarın adıyla yapılan aramalarda yargılama sürecine ilişkin eski haberler ilk sırada çıkmakta, haberlerde beraat kararından hiç söz edilmemektedir. Süreç: Kesinleşme şerhli beraat kararı temin edilerek arama motoruna her URL için ayrı gerekçeyle başvurulmuştur. Arama motorunun otuz gün içinde başvuruyu reddetmesi üzerine on beş gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunulmuştur. Paralel olarak haber sitelerine, haberin anonimleştirilmesi veya beraat bilgisinin eklenmesi talebiyle ihtarname gönderilmiştir. Sonuç: Aradan uzun süre geçmesi, kişinin kamusal bir figür olmaması ve yargılamanın beraatle sonuçlanması, Anayasa Mahkemesinin N.B.B. kararındaki ölçütlerle örtüşmektedir. Kurulun indeksten çıkarma talimatı vermesi beklenir. Haber sitelerinin olumsuz yanıt vermesi hâlinde anonimleştirme talebi asliye hukuk mahkemesinde dava konusu yapılabilir.
Ne kadar süre geçmesi gerekir?
Kanunda belirli bir süre yoktur. Değerlendirme haberin niteliğine göre yapılır; ağır suçlara ve kamusal görevlere ilişkin haberlerde daha uzun bir süre aranırken, sıradan bireylerin önemsiz olaylarında daha kısa süre yeterli görülebilir.
Siyasetçiler ve kamu görevlileri unutulma hakkından yararlanabilir mi?
Yararlanabilir; ancak kamusal görevle ilgili bilgilerde kamunun bilgiye erişim menfaati genellikle ağır basar. Görevden ayrılmanın üzerinden geçen süre ve bilginin görevle bağlantısı belirleyicidir.
Google'dan kaldırılan sonuç tamamen silinmiş olur mu?
Hayır. İçerik kaynak sitede kalmaya devam eder ve farklı arama terimleriyle veya doğrudan bağlantı üzerinden ulaşılabilir. Tam silme için kaynak siteye karşı ayrıca işlem yapılmalıdır.
Adli sicil kaydının silinmiş olması yeterli midir?
Güçlü bir dayanaktır ancak tek başına yeterli değildir. Haberin güncelliği, kamu yararı ve aradan geçen süre birlikte değerlendirilir.
Kurula şikâyet ile dava aynı anda yürütülebilir mi?
Evet. Kurul süreci arama sonuçlarına, hukuk davası ise kaynak sitedeki içeriğe yöneliktir; iki yol birbirini tamamlar.
●İptal edilmiş 5651 m.9 kapsamında sulh ceza hâkimliğine başvurulması. ●Arama motoru başvurusunda URL'lerin ve arama terimlerinin tek tek gösterilmemesi. ●Kurula şikâyet için otuz ve altmış günlük sürelerin kaçırılması. ●Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya adli sicil silme belgelerinin başvuruya eklenmemesi. ●Yalnızca arama motoruna başvurulup kaynak sitedeki içeriğin anonimleştirilmesinin talep edilmemesi.
Unutulma hakkı, geçmişte kalmış bir olayın kişinin bugününü belirlemesini önleyen bir dengeleme aracıdır. Bu dengenin kurulması; doğru merciin seçilmesine, kriterlerin belgelerle desteklenmesine ve KVKK sürelerinin titizlikle izlenmesine bağlıdır. Küheylan Hukuk Bürosu, arama motorlarına yapılacak başvuruların hazırlanmasında, Kişisel Verileri Koruma Kurulu şikâyetlerinde ve kaynak sitedeki içeriklerin anonimleştirilmesi veya kaldırılması için açılacak davalarda hukuki destek sunmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Arama motorlarının başvuru formları ve Kurul uygulaması değişebilir. Başvuru ve dava süreçlerinden önce bir avukattan hukuki destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK