KÜHEYLAN HUKUK
27 Ekim 2025
İptali TMK m.531-559 çerçevesinde vasiyetname türleri, geçerlilik şartları ve iptal davası uygulama rehberi. Bu rehber, 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan Türk Medeni Kanunu hükümleri ve güncel Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır.
Vasiyetname, bir kimsenin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaştırılacağını belirlediği, tek taraflı ve her zaman geri alınabilir bir ölüme bağlı tasarruftur. Kanun, vasiyetçinin gerçek iradesini güvence altına almak amacıyla resmi, el yazılı ve sözlü olmak üzere üç vasiyetname türü öngörmüş ve her biri için sıkı şekil şartları getirmiştir. Bu şartlardan birinin eksik olması vasiyetnameyi kendiliğinden geçersiz kılmaz; vasiyetname, iptal davası açılıp kesinleşmiş bir mahkeme kararı alınmadıkça hüküm doğurmaya devam eder. Vasiyetnamenin iptali davası ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ile şekil eksikliği sebeplerine dayanabilir; saklı pay ihlali ise iptal değil, ayrı bir dava türü olan tenkis davasının konusudur. Bu ayrımın doğru yapılması, sürecin başında yanlış dava türünün açılmasını ve hak kaybını önler.
1. Vasiyetname Nedir ve Kimler Düzenleyebilir? Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere yaptığı, karşı tarafın kabulüne ihtiyaç duyulmayan tek taraflı bir irade beyanıdır. Vasiyetçi, sağlığında dilediği zaman yeni bir vasiyetname düzenleyerek eskisini değiştirebilir veya tamamen ortadan kaldırabilir. Vasiyetname düzenleyebilmek için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: on beş yaşını doldurmuş olmak ve ayırt etme gücüne sahip bulunmak. Ayırt etme gücünden yoksun kişilerin düzenlediği vasiyetname kendiliğinden hükümsüz olmaz; mirasçılar bu vasiyetnameye geçerlilik tanıyabilecekleri gibi, iptal davası açarak da geçersizliğini talep edebilir.
2. Vasiyetname Türleri Türk Medeni Kanunu, vasiyetnamenin resmi, el yazılı veya sözlü şekilde düzenlenebileceğini öngörür. Her türün kendine özgü şekil şartları vardır ve bu şartlara uyulmaması, ilgili vasiyetnamenin iptaline yol açabilir.
Tür Nasıl Düzenlenir Öne Çıkan Özellik Resmi Vasiyetname (TMK Sulh hakimi, noter veya yetkili memur önünde, iki tanık En güvenli ve ispat gücü en yüksek türdür m.532) huzurunda düzenlenir El Yazılı Vasiyetname (TMK Vasiyetçi tarafından baştan sona kendi el yazısıyla yazılır, Resmi makam gerektirmez, ancak kaybolma ve tahrif m.538) tarih atılır ve imzalanır riski taşır Sözlü Vasiyetname (TMK Olağanüstü hallerde, iki tanığa sözlü beyanla yapılır Yalnızca diğer türlerin imkânsız olduğu istisnai m.539-541) durumlarda geçerlidir
3. Resmi Vasiyetname Nasıl Düzenlenir? Resmi vasiyetname, vasiyetçinin iradesini resmi memura -sulh hakimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş diğer bir görevliye- sözlü veya yazılı olarak bildirmesiyle başlar. Resmi memur vasiyetnameyi yazar, vasiyetçiye okur, vasiyetçi metnin iradesine uygun olduğunu beyan eder ve son olarak iki tanık, vasiyetçinin bu işlemi özgür iradesiyle yaptığını doğrulayarak imza atar. TMK m.536 uyarınca mirasbırakanın eşi, altsoy ve üstsoy kan hısımları, kardeşleri ile bunların eşleri resmi memur veya tanık olarak bu işleme katılamaz; katılırlarsa vasiyetname şekil yönünden sakatlanır. Ayrıca işleme katılan resmi memura, tanıklara veya bunların yakınlarına yapılan kazandırmalar, vasiyetnamenin tamamı değil yalnızca bu kısmı yönünden iptal edilir.
4. El Yazılı Vasiyetname Nasıl Düzenlenir? El yazılı vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için metnin başından sonuna kadar bizzat vasiyetçinin kendi el yazısıyla yazılmış olması zorunludur; bilgisayar çıktısı, daktilo ürünü veya başkasının yazdığı bir metne atılan imza kesinlikle geçersizdir. Vasiyetname üzerinde yıl, ay ve gün olarak açık bir tarih bulunmalı ve metnin sonuna vasiyetçinin el yazısıyla adı, soyadı yazılıp ıslak imza atılmalıdır. Tarihin veya imzanın eksik olması, vasiyetnamenin şekil yönünden sakat sayılmasına ve iptaline yol açar. El yazılı vasiyetnamenin okunaklı olmaması tek başına iptal sebebi değildir; ancak metnin büyük kısmının karalanmış veya okunamaz durumda olması hükümsüzlük sonucu doğurabilir.
Düzenlendikten sonra bu vasiyetname açık veya kapalı zarfla bir notere, sulh hukuk mahkemesine ya da güvenilir bir kişiye teslim edilebilir.
5. Sözlü Vasiyetname Hangi Hallerde Geçerlidir? Sözlü vasiyetname, ancak yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmi ya da el yazılı vasiyetname yapma imkânı bulunmayan kişiler için öngörülen istisnai bir yoldur. Vasiyetçi son isteklerini iki tanığa sözlü olarak Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
Miras Hukuku Serisi bildirir; tanıklardan biri bu beyanı hemen yazıya geçirip sulh hukuk mahkemesine teslim eder veya her iki tanık mahkemeye giderek beyanı tutanağa geçirtir. Olağanüstü durum ortadan kalktıktan sonra vasiyetçinin resmi veya el yazılı vasiyetname yapma imkânı bir ay boyunca devam ederse, sözlü vasiyetname kendiliğinden hükümsüz hale gelir; bunun için ayrıca bir iptal davası açılmasına gerek yoktur.
6. Vasiyetnamenin Açılması Vasiyetçinin ölümünden sonra elinde el yazılı vasiyetname bulunan kişi, bunu gecikmeksizin sulh hukuk mahkemesine teslim etmekle yükümlüdür. Noterde düzenlenen resmi vasiyetnameler ise noter tarafından nüfus sistemine bildirilir ve vefat bilgisi sisteme düştüğünde ilgili sulh hukuk mahkemesine resen ulaştırılır. Mahkeme, vasiyetnameyi ilgililerin huzurunda açar ve içeriğini tutanağa geçirir; vasiyetnamenin açılıp ilgililere usulünce tebliğ edilmesinden önce iptal davası için öngörülen bir yıllık süre işlemeye başlamaz.
7. Vasiyetnamenin İptali Sebepleri TMK m.557, vasiyetnamenin iptaline yol açan sebepleri sınırlı sayıda düzenlemiştir; bu sebepler dışında bir gerekçeyle iptal davası açılamaz. Buna göre vasiyetname; vasiyetçi tasarruf ehliyetine sahip değilken düzenlenmişse, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucu yapılmışsa, içeriği ya da bağlandığı koşul ve yüklemeler hukuka veya ahlaka aykırıysa, ya da kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmadan düzenlenmişse iptal edilebilir. Bu sebeplerden birinin varlığı vasiyetnameyi kendiliğinden hükümsüz kılmaz; mirasbırakanın son iradesine saygı ilkesi gereği, iptal ancak dava açılıp mahkemece karar verilmesiyle sonuç doğurur.
8. Vasiyetnamenin İptali Davası: Kim, Nerede, Ne Zaman Açar? Vasiyetnamenin iptali davasını, iptalde hukuki menfaati bulunan her mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir; bu sıfata sahip olmayan kişilerin dava açma hakkı yoktur. Dava, vasiyetnamenin tamamının iptali için açılabileceği gibi, yalnızca sakat olan bir bölümünün iptali için de açılabilir. Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi, yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir. TMK m.559 uyarınca dava, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendi hak sahipliğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlükârda vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren on yıl içinde açılmalıdır; bu süreler hak düşürücü olup hâkim tarafından resen gözetilir. Vasiyetçi hayattayken mirasçıların iptal davası açma hakkı doğmaz; bu hak ancak mirasbırakanın ölümüyle ve dava tarihinde mirasçılık sıfatının kazanılmış olmasıyla kullanılabilir.
9. Vasiyetnamenin İptali ile Tenkis Davası Arasındaki Fark Uygulamada en sık karıştırılan ayrım, vasiyetnamenin iptali davası ile tenkis davası arasındadır. İptal davası, vasiyetnamenin kendisinin ehliyet, irade veya şekil yönünden sakat olduğu iddiasına dayanır ve kabul edilirse vasiyetname kısmen veya tamamen geçersiz sayılır.
Tenkis davasında ise vasiyetname tamamen geçerlidir; sorun, içeriğinin saklı paylı mirasçıların yasal güvence altındaki paylarını aşmasıdır. Bu nedenle saklı pay ihlali iddiasıyla vasiyetnamenin iptali istenemez; doğru dava türü tenkistir.
Kriter Vasiyetnamenin İptali Davası Tenkis Davası Dayanağı Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka/ahlaka aykırılık, şekil Geçerli bir vasiyetnamenin saklı payı aşan içeriği eksikliği Davacı İptalde menfaati bulunan her mirasçı veya vasiyet alacaklısı Yalnızca saklı payı ihlal edilen saklı paylı mirasçı Süre Öğrenmeden itibaren 1 yıl, açılmadan itibaren 10 yıl Öğrenmeden itibaren 1 yıl, açılmadan itibaren 10 yıl Sonuç Vasiyetname kısmen veya tamamen geçersiz sayılır Saklı payı aşan kısım yasal sınıra indirilir, vasiyetname geçerliliğini korur
OLAY ÖZET FORMU 85 yaşındaki Hikmet Bey, vefatından altı ay önce evinde, kendisine bakan komşusu Serap Hanım'ın da bulunduğu bir ortamda noter çağırtarak resmi vasiyetname düzenletmiş ve tüm malvarlığını Serap Hanım'a bırakmıştır. İşleme tanık olarak Serap Hanım'ın kız kardeşi de katılmıştır.
Hikmet Bey'in tek çocuğu Murat Bey, babasının vefatından ve vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp kendisine tebliğ edilmesinden sonra durumu öğrenmiştir.
BAŞVURU VE HUKUKİ SÜREÇ Murat Bey'in avukatı, öncelikle vasiyetnameye tanık olarak katılan kişinin lehtar Serap Hanım'ın kız kardeşi olması nedeniyle TMK m.536 kapsamında yasaklı bir kişi olduğunu, bu nedenle şekil yönünden sakatlık bulunduğunu tespit etmiştir. Ayrıca dosyaya, Hikmet Bey'in vasiyetname tarihinde ileri derecede unutkanlık yaşadığını gösteren hastane kayıtları sunularak ayırt etme gücünün tartışmalı olduğu ileri sürülmüştür. Vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren bir yıllık süre dolmadan Asliye Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılmış, mahkeme tanık beyanlarını ve hastane kayıtlarını değerlendirmek üzere bilirkişi incelemesine başvurmuştur.
Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
SONUÇ Mahkeme, tanıklık yasağına ilişkin şekil eksikliğinin tek başına tüm vasiyetnameyi değil yalnızca Serap Hanım lehine yapılan kazandırmayı sakatlayabileceğini, ancak ehliyetsizlik iddiasının da bilirkişi raporuyla doğrulandığını değerlendirerek vasiyetnamenin tamamının iptaline karar vermiştir. Karar kesinleştikten sonra Murat Bey, babasının tek yasal mirasçısı sıfatıyla terekenin tamamına hak kazanmıştır. Dosya, hem şekil hem ehliyet sakatlığının bir arada ileri sürülmesinin ispat gücünü artırdığını gösteren tipik bir örnek olmuştur.
Aşama Yapılacak İşlem Sahadan Not 1. Vasiyetnamenin Sulh hukuk mahkemesinden açılan vasiyetnamenin ve tutanağın Tebliğ tarihi, 1 yıllık sürenin başlangıcı için kritik öneme Temini örneğinin alınması sahiptir.
2. Delil Toplama Tanıklık yasağı, ehliyetsizlik veya irade sakatlığına ilişkin belge ve Sağlık raporu ve hastane kayıtları ehliyet incelemesinde tanık listesinin hazırlanması belirleyicidir. 3. Dava Türünün Şekil/ehliyet sorunu varsa iptal, saklı pay sorunu varsa tenkis Yanlış dava türü açılması, süre kaçırma riskini artırır.
Belirlenmesi davasının seçilmesi 4. Dava Açılışı Mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesinde Davacının mirasçılık sıfatını dava tarihinde taşıması dava açılması gerekir. 5. Bilirkişi Ehliyet iddialarında tıbbi, şekil iddialarında belge incelemesi Tanık beyanları ile sağlık kayıtlarının birlikte İncelemesi yapılması değerlendirilmesi ispatı güçlendirir.
Noterde düzenlenen vasiyetname iptal edilemez mi? Hayır. Resmi şekilde düzenlenmiş olması vasiyetnameyi iptalden muaf tutmaz; ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya tanıklık yasağı gibi sebeplerle resmi vasiyetname de iptal edilebilir.
El yazılı vasiyetnamede tarih neden bu kadar önemlidir? Tarih, vasiyetçinin düzenleme anındaki ehliyet durumunu tespit etmeye yarar; yıl, ay ve gün eksiksiz belirtilmezse vasiyetname şekil yönünden sakat sayılır ve iptali gündeme gelir.
Vasiyetname saklı payımı ihlal ediyorsa iptalini mi istemeliyim? Hayır. Vasiyetname şekil ve ehliyet yönünden geçerliyse, saklı pay ihlali iddiasıyla açılması gereken dava iptal değil tenkis davasıdır.
Mirasbırakan hayattayken vasiyetnamenin iptali istenebilir mi? Hayır. İptal davası açma hakkı ancak mirasbırakanın ölümüyle ve davacının mirasçılık sıfatını kazanmasıyla doğar.
Vasiyetnamenin bir kısmı geçersizse tamamı mı iptal edilir? Her zaman değil. Örneğin tanıklık yasağına aykırılık, yalnızca yasaklı kişi veya yakınları lehine yapılan kazandırmayı sakatlar; vasiyetnamenin geri kalanı geçerliliğini koruyabilir.
Resmi vasiyetnamede lehtarın yakınını tanık olarak kullanmak, Saklı pay ihlali durumunda iptal davası yerine yanlışlıkla tenkis, ya da tenkis yerine iptal davası açmak, Vasiyetnamenin açılıp tebliğ edildiği tarihi gözden kaçırarak bir yıllık hak düşürücü süreyi kaçırmak.
13. Sonuç Vasiyetname, mirasbırakanın son iradesini güvence altına almanın en etkili yoludur; ancak bu güvence, kanunun öngördüğü şekil ve ehliyet şartlarına harfiyen uyulmasına bağlıdır. En küçük bir şekil hatası dahi, yıllar sonra açılacak bir iptal davasıyla vasiyetçinin iradesinin tamamen boşa çıkmasına yol açabilir. Küheylan Hukuk Bürosu olarak miras hukuku departmanımız, vasiyetnamenin hazırlanmasından Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
Miras Hukuku Serisi açılmasına, iptal davasının doğru sebep ve sürede açılmasından tenkis talebiyle ayrımının yapılmasına kadar sürecin her aşamasında müvekkillerimize kapsamlı hukuki destek sunmaktadır. Vasiyetname düzenlemeyi veya mevcut bir vasiyetnameye itiraz etmeyi düşünüyorsanız, hak düşürücü süreler dolmadan büromuzun miras hukuku ekibiyle görüşebilirsiniz.
Av. Mert Deniz Küheylan Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları, vasiyetnamenin türü ve sunulan delillerin niteliğine göre sonuç değişebilir. Sürecin bir avukat desteğiyle yürütülmesi, hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması açısından önerilir.
Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
KÜHEYLAN HUKUK