KÜHEYLAN HUKUK
Yabancı Mahkeme Kararı Türkiye'de Nasıl Geçerli Olur? Tanıma ve Tenfiz Davasının Şartları ve Süreci 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.50, m.51, m.52, m.53, m.54, m.58, m.59 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ve Ekim 2026 tarihli resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır.
Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devletin kanunlarına göre kesinleşmiş ilamların Türkiye'de icra edilebilmesi, yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararı vermesine bağlıdır (MÖHUK m.50). İlamın kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilmesi ise tanıma kararıyla mümkündür (m.58). Yabancı bir karar, apostil ve tercümeyle belge olarak sunulabilir; ancak bu işlem tenfiz veya tanıma yerine geçmez.
Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?
Tenfiz, yabancı mahkeme ilamının Türkiye'de zorla icra edilebilmesini sağlar. Örneğin yurt dışında alacak lehine verilmiş bir karar, Türkiye'deki banka hesabına haciz yoluyla uygulanacaksa tenfiz gerekir. Tanıma ise kararın Türkiye'de kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilmesini sağlar. Boşanma, evlilik veya velayet gibi icrası gerekmeyen kararlarda ise tanıma gündeme gelir. Yabancı mahkeme ilamına dayanılarak Türkiye'de idari bir işlem yapılacaksa da aynı usul uygulanır (m.58/3).
Önemli bir fark, karşılıklılık şartında ortaya çıkar. Kanun, tenfiz şartları arasında karşılıklılığı sayar (m.54/1-a). Ancak tanımada bu bent uygulanmaz (m.58/1). Bu nedenle tanıma talebi, tenfize göre bazı yönlerden daha geniş imkân sağlayabilir.
Tenfiz Şartları Nelerdir?
Türkiye ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklılığa dayanan bir anlaşma, kanun hükmü veya fiilî uygulama bulunması.
İlamın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması. Davalı itiraz ederse, uyuşmazlıkla veya taraflarla gerçek bir bağı olmayan bir mahkemenin yetki tanımamış olması.
Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.
Aleyhine tenfiz istenen kişinin, o yer kanunlarına uygun biçimde mahkemeye çağrılmış veya temsil edilmiş olması. Bunlar yapılmadan gıyapta karar verilmişse, ilgili kişinin tenfiz aşamasında itiraz edebilmesi.
Kamu düzeni, sıklıkla tartışılan başlıktır. Karar, dosyanın içeriğine göre değerlendirilir ve sonuç önceden kesin biçimde söylenemez.
Tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir (m.51/1). Tenfiz, aleyhine tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden; Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinden istenebilir (m.51/2).
Tenfizde hukuki yararı bulunan herkes dilekçeyle istemde bulunabilir (m.52). Dilekçede taraf bilgileri, kararı veren mahkeme, ilamın tarih ve numarası ile hükmün özeti yer alır. Tenfiz hükmün yalnızca bir kısmı için isteniyorsa bu kısım gösterilir.
Hangi Belgeler Gerekir?
İlamın o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organınca onanmış örneği ve onanmış tercümesi. İlamın kesinleştiğini gösteren, o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi.
Yabancı belgelerde apostil veya konsolosluk onayı, ayrıca yeminli tercüme yöntemi uygulanır. Kesinleşme şerhi eksik bir ilamın Türkiye'de tenfizi beklenenden uzun sürebilir.
Karar Ne Zaman Hüküm Doğurur?
Yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder (m.59). Yani tanıma veya tenfiz kararı verilmesi, kararın etkisini kesinleşme anına bağlar.
Yetkili mahkeme Karşı tarafın yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer; yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir (m.51/2)
Olay Özet Formu: Kurgusal örnek: Yurt dışında bir mahkemeden alacak lehine karar alan yabancı bir şirket, borçlunun Türkiye'deki banka hesaplarına haciz koydurmak istiyor. Karar kesinleşmiş olsa da Türkiye'de doğrudan icra edilemiyor. Süreç: Avukat, karşılıklılık durumunu, kararın kesinleşme belgesini ve borçlunun usulüne uygun çağrılıp çağrılmadığını inceliyor. Eksik apostil ve tercüme işlemleri tamamlanıyor, tenfiz dilekçesi borçlunun yerleşim yeri mahkemesine hazırlanıyor. Sonuç: Mahkeme şartların oluştuğunu tespit ederse karar, tenfiz kararıyla icra edilebilir hâle gelir. Kamu düzeni veya usulüne uygun çağrı itirazları sonucu etkileyebilir. Bu nedenle dosya baştan sağlam kurulmalıdır.
Yabancı mahkeme kararı Türkiye'de doğrudan uygulanır mı?
Hayır. Hukuk davalarına ilişkin kesinleşmiş yabancı ilamın Türkiye'de icra edilebilmesi için yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararı vermesi gerekir (m.50).
Tanıma ile tenfiz aynı şey midir?
Hayır. Tenfiz icrayı, tanıma ise kararın kesin delil veya kesin hüküm olarak kabulünü sağlar. Tanımada karşılıklılık şartı aranmaz (m.58/1).
Tenfiz davası hangi mahkemede açılır?
Asliye mahkemesinde açılır. Yetki, karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yerine veya sâkin olduğu yere göre belirlenir. Bunlar yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir.
Apostil tenfiz yerine geçer mi?
Hayır. Apostil yalnızca belgenin imza ve mühür bakımından doğrulanmasını sağlar. Kararın Türkiye'de geçerlilik kazanması için tanıma veya tenfiz gerekir.
Karar kesinleşmemişse tenfiz istenebilir mi?
Kanun, yabancı devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ilamlardan söz eder. Kesinleşme belgesi de dilekçeye eklenir (m.53/1-b).
Kamu düzenine aykırılık itirazı sonucu değiştirir mi?
Kanun, hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmamasını şart koşar (m.54/1-c). Aykırılık tespit edilirse tenfiz kararı verilmeyebilir. Değerlendirme dosyaya göre yapılır.
Yabancı kararı apostillettikten sonra Türkiye'de ayrıca tenfiz gerekmediğini düşünmek.
Kesinleşme belgesini dilekçeye eklememek.
İlamın onaylı tercümesini yeminli tercümana yaptırmamak.
Tenfizi yanlış mahkemede istemek.
Karşılıklılık durumunu hazırlıksız bırakmak.
Yabancı mahkeme kararı güçlü bir hak kazanımı gösterebilir, ancak Türkiye'de geçerlilik için ayrı bir yargısal onay gerektirir. Belgelerin eksiksizliği ve tenfiz şartlarının baştan incelenmesi, süreci hızlandıran en önemli adımlardır. Küheylan Hukuk Bürosu, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de tanınması ve tenfizi davalarının hazırlanmasında, belge zincirinin tamamlanmasında ve karşı taraf itirazlarına karşı savunma stratejisinde hukuki destek sunmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları, sonucu değiştirebilir. Başvuru, itiraz ve dava sürelerinin kaçırılmaması için süreç başlamadan önce bir avukattan hukuki destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK