KÜHEYLAN HUKUK
Hazine Taşınmazı İçin Ecrimisil İhbarnamesi Gelen Kişi Ne Yapmalı? Düzeltme Talebi, İndirim ve İptal Davası 30 günlük düzeltme süresi, yüzde yirmi indirim, beş yıl sınırı ve emsal bedel savunması Bu rehber, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m.75 ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik m.85-87 ile Danıştay içtihatlarının Ekim 2026 itibarıyla güncel haline göre hazırlanmıştır.
Hazineye, Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya özel bütçeli idarelere ait taşınmazı izinsiz kullandığı düşünülen kişiye ecrimisil ihbarnamesi gönderilir. İhbarname tebliğinden itibaren 30 gün içinde düzeltme talebiyle idareye itiraz edilebilir. Bu süre içinde itiraz edilmezse yüzde yirmi indirim uygulanır, altmış gün içinde peşin ödeme halinde ayrıca yüzde onbeş indirim yapılır. İhbarname idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir, ancak dava açmak tahsilatı kendiliğinden durdurmaz. Bedelin ne kadar olması gerektiği çoğu dosyada bilirkişi ve emsal kira araştırmasıyla belirlenir. Bu rehber süreyi, savunma noktalarını ve en sık yapılan hataları anlatır.
1. Ecrimisil Nedir, Kimden İstenir?
Ecrimisil, Hazine veya benzeri kamu idarelerine ait taşınmazın izinsiz işgali karşılığında istenen bedeldir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m.75'e göre, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar, özel bütçeli idarelerin taşınmazları ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve mazbut vakıflara ait taşınmazların işgali halinde fuzuli şagilden ecrimisil istenir.
Kanun iki noktada idare lehine sonuç doğurur. İdarenin işgal nedeniyle bir zarara uğramış olması gerekmez. İşgalcinin kusuru da aranmaz. Dolayısıyla "taşınmazı kullanmadığımız bir yer" veya "bilmeden girdik" savunması tek başına ecrimisilin hukuka aykırı olduğunu göstermez. Savunma çoğunlukla işgalin varlığı, süresi, alanı ve bedelin hesabı üzerinde yoğunlaşır.
Kira, irtifak veya kullanma izni sözleşmesi sona erdikten sonra kullanımın sürmesi halinde de ecrimisil gündeme gelir. Sözleşmede hüküm varsa ona göre, yoksa ecrimisil esasına göre işlem yapılır.
2. Süreç Nasıl İşler?
İşgalin tespiti ve tutanak Tespitten itibaren 15 gün içinde bedel tespit komisyonunca ecrimisil takdir edilir Yönetmelik m.85/1
Ödeme Tebliğden itibaren 60 gün (60 gün içinde peşin ödemede yüzde onbeş indirim) Yönetmelik m.87/1
3. Hangi İndirimler Var, Nasıl Kaybedilir?
Yüzde yirmi indirim: Tebliğden itibaren 30 gün içinde düzeltme talebiyle itiraz edilmezse uygulanır. Süre içinde itiraz edilip kayıtsız ve şartsız vazgeçilirse veya süre içinde dava açılıp aynı süre içinde kayıtsız ve şartsız feragat edilirse de indirim uygulanır (Yönetmelik m.86/2).
Yüzde onbeş peşin ödeme indirimi: Altmış günlük ödeme süresi içinde peşin ödeme halinde ayrıca uygulanır (Yönetmelik m.87/1). Kanun m.75 de bu iki indirimi öngörür.
Taksit: Ödeme güçlüğü nedeniyle yazılı talep halinde en az yüzde yirmibeşi peşin, kalanı en fazla üç yıl içinde taksitle ödenebilir. Kalan alacağa kanuni faiz uygulanır. Bir taksit ödenmezse kalan alacak muaccel olur (m.87/1 ve 4).
Dava açılacaksa bu tercih, indirim kaybı riskiyle birlikte tartılmalıdır.
Ecrimisil, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçemez (2886 sayılı Kanun m.75; Yönetmelik m.85/1). Bu sınırı aşan döneme ilişkin tahakkuk hukuka aykırıdır. Danıştay 4. Daire, ihbarnamede 5 yıl 11 aylık dönem için ecrimisil tahakkuk ettirilen bir dosyada, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı aşan kısmın terkin edilmesi gerektiğini belirtmiştir (E.2024/1783, K.2024/4911, 23.09.2024). İdare mahkemelerinde beş yıl aşımı nedeniyle idarenin ihbarnamenin bir kısmını kendiliğinden terkin ettiği dosyalar da görülmektedir.
Yönetmelik m.85/2 uyarınca bedelin takdirinde işgalin kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu, elde edilen gelir, aynı yer ve mahaldeki emsal kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları ve taşınmazın değerini etkileyen tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. Bakanlık asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye yetkilidir.
Danıştay kararları bu çerçevede iki yönde sonuç üretmiştir. Danıştay 2. Daire, Hazineye ait çok büyük bir arazinin yalnızca bir bölümünün işgal edildiği bir dosyada, aynı taşınmazın daha önce yüksek bedelle üniversite için kiralandığı olgusunu görmezden gelen ve eksik araştırmaya dayanan bilirkişi raporuna dayalı iptal hükmünü bozmuştur (E.2021/11343, K.2021/1635, 28.04.2021). Danıştay 4. Daire ise Üsküdar'daki bir spor tesisi dosyasında, mahkemece esas alınan bilirkişi raporunun aynı taşınmaza ilişkin kira sözleşmesini ve idarenin kullandığı verileri yeterince dikkate almadığını belirterek iptale ilişkin kısmı bozmuştur (E.2023/5479, K.2024/7508, 17.12.2024).
Bu kararlar bir noktayı açıkça gösterir. Bedel itirazında "fahiş" demek yetmez. Emsal kira sözleşmeleri, yöreye ait objektif değerler, taşınmazın fiili kullanım durumu ve varsa önceki ecrimisil dosyaları somut belgeyle sunulmalıdır. Hesabı yapan bilirkişi raporunun mevzuata ve dosyadaki sözleşmelere uygunluğu da denetlenmelidir.
6. Hangi Mahkemede, Hangi Dava Açılır?
İhbarnamenin iptali veya ecrimisilin hiç gerekmediği ya da fazla istendiği iddiası idari yargının görev alanındadır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bu ayrımı net biçimde yapar. Ecrimisil ihbarnamesi düzenlendikten ve tebliğ edildikten sonra, ecrimisil gerekmediği veya fazla talep edildiği iddiasıyla ihbarnamenin iptaline yönelik davalar idari niteliktedir. Buna karşılık ihbarnamenin iptali istenmeden, sadece ödenen ecrimisil bedelinin iadesi veya bedelin tespiti istenirse adli yargı görevlidir (E.2018/14802, K.2018/19878, 06.12.2018; E.2015/14796, K.2018/1898, 08.02.2018).
Yanlış mahkemede açılan dava görev nedeniyle reddedilebilir ve süre kaybolabilir.
7. Dava Açmak Ödemeyi Durdurur mu?
Hayır. Yönetmelik m.87/5, fuzuli şagiller tarafından dava açılmış olmasının ecrimisilin takip ve tahsil edilmesi işlemini durdurmayacağını açıkça belirtir. Rızaen ödenmeyen ecrimisil, dava açma süreleri geçtikten sonra 6183 sayılı Kanun'a göre vergi daireleri tarafından takip edilir (m.87/3). Dava açılırken yürütmenin durdurulması talebi, banka hesabı ve taşınmaz haczi gibi sonuçlar dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Aşağıdaki senaryo kurgusaldır; uygulamadaki tipik bir durumu açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.
Kurgusal bir örnekte, bir işletme sahibi yıllardır kullandığı arsanın Hazineye ait olduğunu ecrimisil ihbarnamesiyle öğrenir. İhbarnamede yedi yıllık bir dönem için yüksek bir bedel tahakkuk ettirilmiş, işletme sahibi ise taşınmazı eski bir sözleşmeye dayanarak kullandığını düşünmektedir.
İlk adım, ihbarname tebliğ tarihinden itibaren 30 ve 60 günlük sürelerin belirlenmesidir. İkinci adım, beş yıl sınırının aşılıp aşılmadığının kontrolüdür. Bu örnekte yedi yıllık tahakkukun beş yılı aşan kısmı hukuka aykırıdır. Üçüncü adım, eski sözleşmenin ecrimisil yerine sözleşme hükmünün uygulanmasını gerektirip gerektirmediğinin incelenmesidir. Son adım, bedel hesabına emsal ve sözleşme bedeliyle itiraz edilmesi ve dava açılacaksa 60 gün içinde idare mahkemesine başvurulmasıdır.
Ecrimisil ihbarnamesi geldi, ödemezsem ne olur?
Altmış gün içinde rızaen ödenmeyen ecrimisil, dava açma süreleri geçtikten sonra vergi dairesine intikal ettirilir ve 6183 sayılı Kanun'a göre haciz dahil cebri takip yoluyla tahsil edilir.
Beş yıldan eski döneme ait ecrimisil istenebilir mi?
Hayır. Ecrimisil tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçemez.
Ecrimisil ödedim, geri alabilir miyim?
Ecrimisil ödendikten sonra iade talebi ihbarname iptali istenmeden yapılırsa adli yargıda, ihbarnamenin iptali isteniyorsa idari yargıda görülebilir. Yargı yolu dosyaya göre dikkatle seçilmelidir.
Süreleri karıştırmak: 30 günlük düzeltme süresi ve 60 günlük dava süresi birbirinden farklıdır. Düzeltme talebi yapılsa bile dava süresi ayrıca takip edilmeli ve gerekirse süresinde dava açılmalıdır.
Yanlış mahkemeye gitmek: İhbarnamenin iptali idare mahkemesinde, ödenen bedelin iadesi ise adli yargıda istenebilir.
Sadece "fahiş" demek: Bedel itirazı emsal ve belgeyle desteklenmezse bilirkişi raporu idarenin hesabına yaklaşabilir.
Davanın takibi durdurduğunu varsaymak: Dava açılsa bile tahsilat devam eder. Yürütmenin durdurulması talebi ayrıca değerlendirilmelidir.
Ecrimisil ihbarnamesi, kısa süreler ve ağır parasal sonuçlar nedeniyle hızlı değerlendirilmesi gereken bir idari işlemdir. İndirim hakları, beş yıl sınırı, bedel hesabı ve yargı yolu bir arada incelenmeden yapılan başvurular çoğu zaman gereksiz kayba yol açar. Küheylan Hukuk Bürosu, ihbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren süreleri hesaplar, işgal tespitini ve bedel hesabını belgeleriyle denetler, uygun olduğunda düzeltme talebini ve idare mahkemesi davasını birlikte yönetir.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları sonucu değiştirebileceğinden, süreç başlangıcından itibaren bir idare hukuku avukatından destek alınması tavsiye olunur.
KÜHEYLAN HUKUK