KÜHEYLAN HUKUK
Mavi Kart Nedir? Kimler Alabilir, Hangi Haklar Sağlar ve Başvuru Reddedilirse Ne Yapılır? 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.28; 6458 sayılı Kanun m.34/1; 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ve Ekim 2026 tarihli resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır.
Mavi Kart, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlere ve üçüncü dereceye kadar altsoylarına, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanma imkânı veren bir belgedir. Kart, vatandaşlık değildir. Seçme ve seçilme, muafen araç veya ev eşyası ithali hakları ile askerlik yükümlülüğü bulunmaz. Kamu hukuku rejimine tabi asli ve sürekli kamu görevlerinde de çalışılamaz. Mavi Kart talep üzerine düzenlenir ve başvuru reddedildiğinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Mavi Kart Nedir ve Hangi Kanuna Dayanır?
Mavi Kart, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin başlığı "çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilere tanınan haklar"dır. Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlıktan ayrılanlar ve üçüncü dereceye kadar altsoyları, maddede belirtilen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanmaya devam eder. Millî güvenlik ve kamu düzenine ilişkin hükümler saklıdır (m.28/1).
Mavi Kartı Kimler Alabilir?
Bu kişilerin üçüncü dereceye kadar olan altsoyları.
Cumhurbaşkanı gerekli gördüğü takdirde, üçüncü dereceden itibaren hangi dereceye kadar altsoyların bu haklardan yararlanabileceğini belirleyebilir (m.28/4). Altsoyun üstsoyu ile soy bağını belgelendirmesi şarttır (m.28/5). Kartın düzenlenmesi talep hâlinde yapılır (m.28/6).
Kanundaki bu şart önemlidir. Doğumla vatandaşlık ve çıkma izni ölçütleri karşılanmazsa Mavi Kart verilmez. Danıştay 10. Dairesi, 8 Aralık 2020 tarihli ve E.2016/3041, K.2020/5933 sayılı kararında, askerlik hizmetini yerine getirmediği için mülga 403 sayılı Kanun uyarınca vatandaşlığı kaybettirilen bir kişinin Mavi Kart talebinin reddini incelemiştir. İdare mahkemesi, 5901 sayılı Kanunun 28. maddesindeki Mavi Kart uygulamasından yalnızca doğumla vatandaş olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılanların yararlanabileceği sonucuna varmış ve davayı reddetmiştir. Danıştay, temyiz nedenlerini bozmayı gerektirecek nitelikte görmemiştir. Karar, Mavi Kartın "çıkma izni" şartına bağlı olduğunu gösterir.
Mavi Kart Hangi Hakları Sağlar?
Kapsamdaki kişiler, bu maddede belirtilen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Kanun şu istisnaları düzenler:
Sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklıdır ve bu hakların kullanımında ilgili kanun hükümlerine tabidirler (m.28/2),
Bir kadroya dayalı ve kamu hukuku rejimine tabi olarak asli ve sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunamazlar. Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, geçici veya sözleşmeli personel olarak çalıştırılabilirler (m.28/3).
Mavi Kartlı Türkiye'de Çalışmak İçin Çalışma İzni Almak Zorunda mı?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünün internet sayfasındaki açıklamaya göre, bu madde kapsamındaki kişilerin 6735 sayılı Kanun hükümleri gereğince Bakanlıktan çalışma izni almalarına gerek bulunmamaktadır. Mesleklere ve sektörlere ilişkin diğer mevzuat hükümleri ise uygulanmaya devam eder. Örneğin bazı mesleklerin yürütülmesi Türk vatandaşlığı veya özel şartlara bağlıysa bu konuda ayrıca bilgi alınması gerekir.
Mavi Kartlı İçin İkamet ve Aile Hakları Nasıl İşler?
Mavi Kart sahibi kişi, 6458 sayılı Kanunun 34. maddesinde sayılan destekleyiciler arasındadır. Kanuna göre aile ikamet izni için destekleyici olabilecekler arasında TVK m.28 kapsamındakiler de sayılmıştır. Bu nedenle Mavi Kartlı bir kişinin yabancı eşi ve çocukları için aile ikamet izni başvurusu yapılabilir. Destekleyicide aranan bir yıllık ikamet şartı da bu kişilere uygulanmaz (YUKK m.35/2).
Mavi Kart Başvurusu Nasıl Yapılır?
Mavi Kart, talep hâlinde düzenlenir. Başvurulacak makam ve istenecek belgeler uygulama düzenlemelerine ve başvurunun Türkiye'de ya da yurt dışında yapılmasına göre değişebilir. Genellikle şu belgeler gündeme gelir:
Kişinin doğumla Türk vatandaşı olduğunu ve çıkma izniyle vatandaşlığı kaybettiğini gösteren kayıtlar, Yabancı pasaport ve kimlik belgeleri, Altsoy için üstsoy ile soy bağını gösteren belgeler (m.28/5).
Kanun, hakların kullanımında Mavi Kartın ibrazını yeterli sayar. Kartın ibraz edilememesi hâlinde Mavi Kartlılar Kütüğünden alınan kayıt örneği ve yabancı devlet makamlarınca verilen kimlik belgesi ile işlem yapılabilir (m.28/7). Bu kişilere Bakanlığın tespit edeceği esaslar çerçevesinde kimlik numarası da verilir (m.28/8).
Mavi Kart Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?
Reddedilen veya cevap verilmeyen başvurularda idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava süresi tebliğden itibaren 60 gündür (İYUK m.7). Başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır (İYUK m.10). Mavi Kart başvurularında dava dilekçesinin hazırlanması için, kişinin doğumla vatandaşlık ve çıkma izni belgeleri ile soy bağı belgelerinin eksiksiz toplanması gerekir.
Kapsam Doğumla vatandaş olup çıkma izniyle vatandaşlığı kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar altsoyları
Yapılamayanlar Seçme ve seçilme, muafen araç ve ev eşyası ithali, kadrolu asli ve sürekli kamu görevi
Olay Özet Formu: Kurgusal örnek: Doğumla Türk vatandaşı olan bir kişi yıllar önce çıkma izni alarak başka bir ülke vatandaşlığına geçmiştir. Kişi Türkiye'de çalışmak ve ailesiyle yaşamak istemektedir. Mavi Kart başvurusu yaparken doğum kaydını ve çıkma izni belgelerini bulamadığı için başvurusu eksik kalmaktadır. Süreç: Nüfus kayıtlarında vatandaşlığın doğumla kazanıldığını ve çıkma izninin alındığını gösteren belgeler araştırılır. Gerekli belgeler tamamlanarak başvuru yapılır. Sonuç: Başvuru olumsuz sonuçlanırsa gerekçe incelenerek idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Belgelerin eksiksiz olması hem başvuruyu hem de olası davayı güçlendirir.
Mavi Kart Türk vatandaşlığı mıdır?
Hayır. Mavi Kart, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanma imkânı veren bir belgedir. Seçme ve seçilme hakkı, askerlik yükümlülüğü ve diğer istisnalar nedeniyle vatandaşlıktan farklıdır.
Mavi Kartlı kişi Türkiye'de çalışabilir mi?
Evet. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıklamasına göre bu kişilerin 6735 sayılı Kanun uyarınca çalışma izni almasına gerek yoktur. Kamu hukuku rejimine tabi asli ve sürekli kamu görevleri ise yasaktır.
Mavi Kartlı kişinin çocukları da Mavi Kart alabilir mi?
Kanun, üçüncü dereceye kadar altsoyları kapsar. Altsoyun üstsoyla soy bağını belgelemesi gerekir. Cumhurbaşkanı, üçüncü dereceden sonraki altsoyların da yararlanabileceğini belirleyebilir.
Mavi Kartlı kişi askerlik yapmak zorunda mı?
Hayır. Kanun, bu kişilerin askerlik hizmetini yapma yükümlülüğünün bulunmadığını belirtir.
Mavi Kartlı kişi oy kullanabilir mi?
Hayır. Kanuna göre seçme ve seçilme hakkı yoktur.
Vatandaşlığı doğumla kazanmamış kişi Mavi Kart alabilir mi?
Kanun, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığı kaybedenleri ve altsoylarını kapsar. Bu şartı taşımayanlara Mavi Kart verilmez. Danıştay kararı da bu yöndedir.
Doğumla vatandaşlık ve çıkma izni belgelerinin eksik toplanması.
Mavi Kartın Türk vatandaşlığı ile aynı haklara sahip olduğunun sanılması.
Altsoyun üstsoyla soy bağının belgelendirilmemesi.
Kamu görevlerine ilişkin sınırlamaların başvuru öncesinde araştırılmaması.
Başvuru reddine karşı dava süresinin kaçırılması.
Mavi Kart, çıkma izniyle vatandaşlığı kaybeden ve doğumla Türk vatandaşı olan kişiler ile altsoyları için önemli haklar sağlar, ancak vatandaşlıkla aynı değildir. Başvurunun doğru belgelerle yapılması ve kapsamın başlangıçta netleştirilmesi sürecin temelidir. Küheylan Hukuk Bürosu, Mavi Kart başvurularının hazırlanması, soy bağı ve çıkma izni belgelerinin temini ile ret kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılması konularında hukuki destek sunmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları, sonucu değiştirebilir. Başvuru, itiraz ve dava sürelerinin kaçırılmaması için süreç başlamadan önce bir avukattan hukuki destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK