KÜHEYLAN HUKUK
Uluslararası Koruma Başvurusu Reddedilen Yabancı Ne Yapabilir? UKDK İtirazı ve İdare Mahkemesinde Dava Süreci 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.65, m.72, m.77-80; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.32 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ve Ekim 2026 tarihli resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır.
Uluslararası koruma başvurusunun reddi, yabancı için çoğu zaman sınır dışı riski anlamına gelir. 6458 sayılı Kanunun 80. maddesi, ret kararına karşı iki yol sunar: tebliğden itibaren on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna idari itiraz ve idare mahkemesinde dava. Kabul edilemez başvuru ve hızlandırılmış değerlendirme kararlarında ise süre on beş günle sınırlıdır. İtiraz veya yargılama sonuçlanana kadar ülkede kalışa izin verilir. Süreler çok kısa olduğundan, ret kararının tebliğ edildiği gün hukuki değerlendirmenin başlaması gerekir.
Uluslararası Koruma Başvurusu Hangi Gerekçelerle Reddedilir?
Başvuru, esasa ilişkin olarak veya usulden reddedilebilir. Kanundaki başlıca ret ve sonlandırma hâlleri şunlardır:
Başvurunun esasının değerlendirilip koruma şartlarının taşınmadığına karar verilmesi (m.78),
Başvurunun kabul edilemez bulunması: aynı başvurunun yenilenmesi, farklı gerekçe olmaksızın ayrı başvuru yapılması, güvenli üçüncü ülke veya birinci iltica ülkesi kuralının uygulanması (m.72, m.73, m.74),
Başvurunun geri çekilmiş sayılması: mülakata üç kez mazeretsiz katılmama, gözetimden kaçma, bildirim yükümlülüğünün üç kez yerine getirilmemesi gibi hâller (m.77), Hızlandırılmış değerlendirme sonucunda olumsuz karar verilmesi (m.79).
Kararlar bireyseldir. Aile başvurularında dosya bütün olarak değerlendirilir. Olumsuz kararda maddi gerekçe ve hukuki dayanak belirtilir. Başvuru sahibi avukatsızsa, itiraz usulleri ve süreleri de karar metninde bildirilir (m.78/6).
Ret Kararına Karşı Hangi Yollar ve Süreler Vardır?
Kanun, 72 ve 79 kapsamındaki başvuruların mahkemece on beş gün içinde sonuçlandırılmasını ve kararın kesin olmasını da düzenler. Süre hesabı tebliğ tarihine göre yapılır. Tebligatın usulüne uygun olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
İtiraz veya Dava Süresince Yabancı Türkiye'de Kalabilir mi?
Evet. 80. maddenin (1)(e) bendi, itiraz ve yargılama sonuçlanana kadar ülkede kalışa izin verilmesini düzenler. Ayrıca geri gönderme yasağı (m.4), kişinin işkence veya insanlık dışı muamele riski bulunan bir yere gönderilmesini yasaklar. Ancak başvuru geri çekilmiş sayılmış, kişi gözetimden kaçmış veya kamu düzeni sebebiyle ayrı bir tedbir alınmışsa, durum farklılaşabilir.
Ret kararı kesinleştikten ve kalma hakkı kalmadığında, 54. maddenin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca sınır dışı kararı alınabilir. Bu karara karşı da tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Sınır dışı süreci ayrı bir rehberde anlatılmıştır.
Hangi Mahkemeye Başvurulur?
UKDK itiraz kararlarına karşı iptal davasında görevli mahkeme konusunda Danıştay 10. Dairesi, 18.11.2025 tarihli E.2025/5465, K.2025/5361 ve 27.10.2025 tarihli E.2025/5083, K.2025/4839 sayılı kararlarında net bir yaklaşım benimsemiştir. Dairenin gerekçesine göre, UKDK'nın itirazı reddetme kararına karşı açılan iptal davası Danıştayın ilk derece görevine girmez. Görevli mahkeme idare mahkemesidir ve 2577 sayılı Kanunun 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemesidir. Danıştay bu kararlarda davayı görev yönünden reddetmiş ve dosyayı Ankara İdare Mahkemesine göndermiştir.
Bu karar, yanlış mahkemeye açılan davanın zaman kaybettireceğini gösterir. Süreler kısa olduğundan, ilk başvurunun doğru mahkemeye yapılması önem taşır. Yabancının bireysel durumu, menşe ülkedeki risk ve gerekçelerin yeterliliği ise ilgili dosyanın delillerine göre değerlendirilir.
Dosya Neden Güçlü Hazırlanmalıdır?
Danıştay 10. Dairesinin 21.12.2020 tarihli E.2018/4066, K.2020/6573 sayılı kararı, idare lehine bozma niteliğindedir. Kararda, uluslararası koruma değerlendirmesinin bireysel yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu nedenle itiraz ve dava dilekçesinde şu hususların somut belgelerle ortaya konulması gerekir:
Menşe ülkedeki genel durum ve kişiye özgü tehdit, Mülakat tutanaklarındaki eksiklik veya çelişkiler, Başvurunun neden kabul edilemez veya geri çekilmiş sayılamayacağı, İç yer değiştirme alternatifinin neden uygulanabilir olmadığı (m.78/4).
Olay Özet Formu: Kurgusal örnek: Uluslararası koruma başvurusunda bulunan bir yabancının dosyası, mülakata iki kez katılmadığı ve bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle geri çekilmiş sayılıyor. Yabancı, hastalığı nedeniyle mülakata gidemediğini belgelemiş, ancak karar tebliğ edildikten sonra on gün içinde başvuru yapmamıştır. Süreç: Avukat, tebliğ tarihini ve tebligatın usulünü inceliyor. Süre içindeyse UKDK'ya idari itiraz, ayrıca idare mahkemesinde dava açılabilir. Mazeret belgeleri dosyaya sunulur. Sonuç: Süre kaçırılmışsa, ikinci başvuru kabul edilemez sayılabilir ve sınır dışı süreci başlayabilir. Bu nedenle ilk günlerde yapılacak hukuki değerlendirme belirleyicidir.
Uluslararası koruma başvurusu reddedilince kaç gün içinde itiraz edilir?
Kanun m.80'e göre esasa ilişkin kararlarda tebliğden itibaren on gün içinde UKDK'ya idari itiraz yapılabilir. Yargı yolunda süre otuz gündür. Kabul edilemez ve hızlandırılmış değerlendirme kararlarında on beş gün esastır. Ret kararından sonra ülkede kalmak mümkün müdür? İtiraz veya dava devam ettiği sürece kalışa izin verilir. Sürecin sonunda kalma hakkı kalmayan yabancı hakkında sınır dışı kararı alınabilir.
UKDK'nın kararına karşı hangi mahkemede dava açılır?
Danıştay 10. Dairesinin 2025 tarihli kararlarına göre görevli mahkeme idare mahkemesi, yetkili mahkeme ise Ankara İdare Mahkemesidir.
Aynı gerekçeyle ikinci kez başvuru yapılabilir mi?
Aynı başvurunun yenilenmesi veya farklı gerekçe olmaksızın ayrı başvuru yapılması, kabul edilemez başvuru nedenidir. Yeni bir olgu varsa bu, başvuruda açıkça gösterilmelidir.
Uluslararası koruma başvurusu sırasında çalışmak mümkün müdür?
Başvuru sahibi, 6735 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde başvurusundan altı ay sonra çalışma izni için başvurabilir. İzinsiz çalışmak ayrı yaptırımlara yol açar.
Ret kararı sınır dışı kararı anlamına gelir mi?
Hayır. Ret kararı, kalma hakkı sona erene kadar sınır dışı için yeterli değildir. Kalma hakkı kalmayanlar hakkında ayrı bir sınır dışı kararı alınabilir ve bu karara karşı da kısa süreli başvuru yolu vardır.
On günlük idari itiraz veya on beş günlük dava süresinin kaçırılması.
Tebliğ tarihinin ve tebligatın usulüne uygunluğunun incelenmemesi.
Davanın yetkisiz veya görevsiz mahkemeye açılması.
Mülakat çağrılarına ve bildirim yükümlülüğüne uyulmaması nedeniyle başvurunun geri çekilmiş sayılması.
Menşe ülke bilgilerinin ve kişiye özgü tehdit belgelerinin dosyaya sunulmaması.
Uluslararası koruma ret kararlarında süreler günlerle ölçülür ve yanlış usul, kalıcı sonuçlar doğurabilir. İtiraz, dava ve sınır dışı karşısındaki savunma birbirini tamamlayan adımlardır. Küheylan Hukuk Bürosu, uluslararası koruma ret kararlarına karşı UKDK itirazı ve idare mahkemesi davalarının hazırlanması, geri çekilmiş sayılma ve kabul edilemezlik kararlarının incelenmesi ile sınır dışı sürecindeki başvuruların yürütülmesi konularında hukuki destek sunmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları, sonucu değiştirebilir. Başvuru, itiraz ve dava sürelerinin kaçırılmaması için süreç başlamadan önce bir avukattan hukuki destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK