KÜHEYLAN HUKUK
Miras Davalarında Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler: Hangi Dava Ne Kadar Süre İçinde Açılır? Reddi miras, iptal, tenkis, istihkak, muvazaa ve paylaşım davalarında süre cetveli ve süre kaçırmanın sonuçları Mevzuat ve içtihat bilgileri Ekim 2026 itibarıyla derlenmiştir. Karar künyeleri Yargıtay 1. ve 7. Hukuk Dairelerinin 2025-2026 tarihli ilamlarından alınmıştır.
Miras hukukunda süreler dava türüne göre değişir ve süre kaçırıldığında hak çoğu zaman bir daha kullanılamaz. Mirası reddetme süresi 3 aydır (TMK m.606). Tenkis davası saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde 10 yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571). Ölüme bağlı tasarrufun iptali davasında 1 yıllık süre ile 10 veya 20 yıllık nihai süre uygulanır (TMK m.559). Miras sebebiyle istihkak davası ise iyi niyetli davalıya karşı 1 yıl ve 10 yıl, kötü niyetliye karşı 20 yıl içinde açılır (TMK m.639). Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası ile mirasçılık belgesinin iptali davası için ise kural olarak süre sınırı yoktur. Hak düşürücü süreler hakim tarafından kendiliğinden gözetilir; bu nedenle süre kaçırılmışsa itiraz edilmese bile dava reddedilir.
İki kavram sonuçları bakımından ayrılır. Hak düşürücü sürenin dolmasıyla hakkın kendisi ortadan kalkar ve mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır. Zamanaşımında ise hak varlığını sürdürür, ancak borçlunun zamanaşımı def'inde bulunması gerekir. Tenkis ve iptal davalarındaki süreler hak düşürücüdür. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 19.02.2026 tarihli kararında (E.2025/1918, K.2026/1240) tenkis süresinin Mahkemece resen dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Miras sebebiyle istihkak davasındaki süre ise TMK m.639 ifadesiyle zamanaşımıdır.
Mirası reddetme 3 ay Yasal mirasçılarda ölümün öğrenilmesi; atanmış mirasçılarda tasarrufun resmen bildirilmesi TMK m.606
Tenkis davası 1 yıl; her halde 10 yıl Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesi; 10 yıl vasiyetnamede açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden TMK m.571
Ölüme bağlı tasarrufun iptali (ehliyetsizlik, irade sakatlığı, şekil, ıskat sebebi) 1 yıl; iyi niyetli davalıya 10 yıl, kötü niyetliye 20 yıl Tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenme; nihai süre için açılma veya mirasın geçmesi TMK m.559
Miras sebebiyle istihkak 1 yıl ve 10 yıl; kötü niyetliye 20 yıl Mirasçı olduğunu ve davalının terekeyi elinde bulundurduğunu öğrenme TMK m.639
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil Süre öngörülmemiştir Ölümle dava hakkı doğar 1/2 sayılı İBK
Mirasçılık belgesinin iptali Süre öngörülmemiştir Her zaman istenebilir Yargıtay 7. HD, E.2025/146 K.2025/3729
Paylaşma isteme / ortaklığın giderilmesi Her zaman Ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa TMK m.642
Mal rejimi tasfiyesinden katılma alacağı Genel zamanaşımı (uygulamada 10 yıl) Mal rejiminin sona erdiği tarih (ölüm) TMK m.225 ve ilgili hükümler
3. Kritik Başlangıç Sorunu: Ne Zaman Öğrenilmiş Sayılır?
Tenkis ve iptal sürelerinin başlangıcı, mirasçının hakkının zedelendiğini öğrendiği tarihtir. Bu tarihin ispatı, çoğu davanın kaderini belirler. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 14.04.2025 tarihli kararına konu dosyada (E.2024/3877, K.2025/1967) ilk derece ve bölge adliye mahkemeleri, tenkis iddiasına konu temlikin mirasçı tarafından murisin sağlığında öğrenildiğini tanık beyanlarıyla kabul etmiş, saklı payın ihlalini en geç ölüm tarihinde öğrenmiş saymış ve ölümden yaklaşık 1,5 yıl sonra açılan davayı süre yönünden reddetmiştir. 1. Hukuk Dairesinin 15.12.2025 tarihli kararına konu dosyada (E.2025/5914, K.2025/5965) ise mirasbırakan 1969 yılında ölmüş, dava 2021 yılında açılmıştır; ilk derece mahkemesi, davacılar saklı payın daha sonra öğrenildiğini ispat edemediği için öğrenme tarihi olarak ölüm tarihini esas almıştır.
Bu iki karar, mirasçılar için pratik bir uyarıdır: sürenin sonradan başladığını iddia eden, bunu ispat etmelidir. Aksi halde mahkeme öğrenme tarihini mirasbırakanın ölüm tarihi sayar. Bu nedenle tapu kayıtlarının, banka işlemlerinin ve devir belgelerinin hangi tarihte öğrenildiği, tutanak, yazışma veya tanıkla belgelenmelidir.
Muris muvazaasına dayalı tapu iptal davası süresizdir, ancak terditli ileri sürülen tenkis talebi süreye tabidir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 19.02.2026 tarihli kararında, muvazaa davası reddedildiği halde tenkis talebinin 1 ve 10 yıllık süreler geçtiği için de reddedilmesi bu ayrımın pratik sonucunu göstermektedir. Muvazaa kanıtlanamazsa tenkis, ikinci savunma hattıdır; bu hat süreye bağlıdır.
Kadastro tespitinden önceki işlemlere dayanan davalarda 3402 sayılı Kadastro Kanunu m.12/3 kapsamındaki 10 yıllık sürenin uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalı bir konudur. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 27.03.2025 tarihli kararında (E.2025/1345, K.2025/1713) bu soru temyiz konusu olmuştur. Taşınmazın tapu kaydının hangi tarihte oluştuğu ve kadastro tespitinin ne zaman kesinleştiği ayrıca incelenmelidir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 24.12.2025 tarihli kararında (E.2025/1896, K.2025/5600), miras sebebiyle istihkak davasının mirasçılardan biri tarafından tek başına açılabileceği, terekeye temsilci atanmasının bunun için şart olmadığı belirtilmiş ve TMK m.639'daki "davacının kendisinin mirasçı olduğunu öğrendiği tarih" ifadesinin bu sonucu desteklediği vurgulanmıştır. Bu durum, süre bakımından da her mirasçının kendi öğrenme tarihine göre ayrı değerlendirilmesini gerektirir.
Tenkis iddiası ile hükümsüzlük iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir (TMK m.571/3, m.559/2). Dava süresi kaçırılmış olsa bile, mirasçıya karşı açılan bir davada saklı pay veya tasarrufun geçersizliği savunma olarak ileri sürülebilir. Ancak def'i, yalnızca karşı tarafın kendisine yönelik talebini bertaraf eder; aktif bir hak kazandırmaz.
S.Ö., 15.03.2024 tarihinde ölmüştür. Mirasçıları iki çocuğudur: Ali ve Ayşe. Ayşe, 20.01.2025 tarihinde tapu kayıtlarını incelediğinde babasının ölümünden iki yıl önce tüm taşınmazlarını Ali'ye satış göstererek devrettiğini öğrenmiştir. Ayşe 25.05.2026'da avukata başvurmuştur.
Muvazaa davası süresiz olduğundan açılabilir. Ancak terditli tenkis talebi için 1 yıllık süre 20.01.2025'ten başlamıştır ve 20.01.2026'da dolmuştur. Bu nedenle, muvazaa kanıtlanamazsa saklı payın korunması için başka bir yol kalmamıştır. Dava açılırken öğrenme tarihinin belgelendirilmesi ve süre itirazına hazırlık önemlidir. Ayşe 2025 yılı içinde başvursaydı, hem muvazaa hem tenkis talebi güvence altına alınabilirdi.
Veraset ilamı almak için süre var mı?
Hayır. Mirasçılık belgesi için süre sınırı yoktur. Ancak miras bırakanın ölümü ile birlikte reddi miras için 3 aylık süre işler. Belge almak bu süreyi durdurmaz.
Mirası kabul ettikten sonra tenkis davası açılabilir mi?
Evet. Mirası kabul etmek, saklı payın zedelenmesine karşı tenkis hakkını ortadan kaldırmaz. Sürelere uyulması şartıyla dava açılabilir.
Miras ortaklığı sürerken ortaklığın giderilmesi için süre var mı?
Hayır. Her mirasçı, sözleşme veya kanunla ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her zaman paylaşmayı isteyebilir (TMK m.642).
Hak düşürücü süre kaçırılırsa tekrar dava açılabilir mi?
Hak düşürücü süre sonunda hak ortadan kalkar. Tekrar dava açılsa bile süre itirazı veya mahkemenin kendiliğinden gözetmesi nedeniyle red kararı verilir.
Mirasbırakan hayattayken süre işler mi?
Mirasçılık sıfatı ölümle kazanıldığından miras davası süreleri kural olarak ölümden, ölümden sonra öğrenilen olgularda ise öğrenme tarihinden işlemeye başlar. Ancak mirasbırakanın sağlığında öğrenilen bir temlik, öğrenme tarihini ölümden öncesine çekebilir.
Miras davalarında süreler, çoğu kez esastan önce davanın sonucunu belirler. Küheylan Hukuk Bürosu, dosya açıldığı anda tüm süre başlangıçlarını belgelere dayanarak belirler, süreli ve süresiz talepleri doğru sırayla kurgular ve hak düşürücü süre riski taşıyan talepleri öncelikli olarak ele alır. Miras açıldığında ilk haftalarda yapılacak süre analizi, sonradan telafisi mümkün olmayan hak kayıplarını önlemenin en etkili yoludur.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları, dosyadaki belgelerin niteliği ve ilgili tarihteki mevzuat hükümlerine göre sonuç değişebilir. Sürecin bir avukat desteğiyle yürütülmesi, hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması ve usul hatalarının önlenmesi açısından önerilir.
KÜHEYLAN HUKUK