KÜHEYLAN HUKUK
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir? Geçerlilik Şartları, Fesih ve Mirasçıların Dava Hakları Bakım karşılığı taşınmaz devrinde şekil şartı, bakım borcunun ihlali, tapu iptali, irat bağlanması ve tenkis Mevzuat ve içtihat bilgileri Ekim 2026 itibarıyla derlenmiştir. Karar künyeleri Yargıtay 3., 7. ve 8. Hukuk Dairelerinin 2025-2026 tarihli ilamlarından alınmıştır.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bakım borçlusu, bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi; bakım alacaklısı ise bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretmeyi üstlenir (TBK m.611). Sözleşme, mirasçı atanmasını içermese bile miras sözleşmesi şeklinde, yani resmi şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m.612). Bakım borcu yerine getirilmezse sözleşme önelsiz feshedilebilir ve devredilen taşınmaz için tapu iptali ve tescil istenebilir (TBK m.617). Mirasçılar ise sözleşmenin muvazaalı (gizli bağış) olduğunu veya saklı paylarını zedelediğini ileri sürerek dava açabilir; tenkis davası bakım sözleşmesine karşı da saklıdır (TBK m.615).
Yargıtay'ın yerleşik tanımına göre ölünceye kadar bakma sözleşmesi, taraflarına karşılıklı hak ve borç yükleyen ivazlı bir sözleşmedir (3. HD, E.2025/1118, K.2025/4559, 06.10.2025). Bakım alacaklısı sözleşme konusu malın mülkiyetini devretme, bakım borçlusu ise kanunun öngördüğü anlamda bakıp gözetme borcu altına girer.
Bakım borcu geniş kapsamlıdır. Bakım alacaklısı, sözleşmenin kurulmasıyla bakım borçlusunun aile topluluğuna katılır. Borçlu, uygun gıda ve konut sağlamak, hastalığında özenle bakmak ve tedavi ettirmekle yükümlüdür; bunların yanında manevi destek de bakım borcunun parçasıdır (TBK m.614). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 03.02.2026 tarihli kararında (E.2025/1161, K.2026/553) sözleşmenin geçerli olması için bakım alacaklısının sözleşme tarihinde özel bakım gereksinimi içinde bulunmasının gerekmediğini, bu gereksinimin sonradan doğmasının veya alacaklının sözleşmeden kısa süre sonra ölmesinin geçerliliği etkilemediğini yinelemiştir.
Sözleşme resmi şekilde, yani miras sözleşmesinin şekil şartlarına uygun olarak yapılmalıdır (TBK m.612, TMK m.545). Resmi şekilde yapılmayan sözleşmeye dayanılarak tapu iptali ve tescil hükmü kurulamaz (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 06.02.2008, 2008/14-70 E., 2008/104 K.). Taraflar fiil ehliyetine sahip olmalı, iradeleri hata, hile, korkutma gibi sakatlıklardan arınmış olmalıdır. Bakım borcunun kapsamı ve devredilen malvarlığı açıkça belirlenmelidir. Devredilen taşınmaz için bakım alacaklısı, satıcı gibi yasal ipotek hakkına sahiptir (TBK m.613).
Ehliyet tartışmasında tıbbi kayıtlar belirleyicidir. Yukarıda anılan 03.02.2026 tarihli dosyada, işlem tarihinde bakım alacaklısının hukuki ehliyetinin Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlendiği ve buna rağmen alt derece mahkemesinin davalının yaşlı alacaklıyı etkisi altında bıraktığı yönündeki gerekçesinin dosya kapsamıyla desteklenmediği hususu temyizde ele alınmıştır.
3. Sözleşme Nasıl Sona Erer?
Önelsiz fesih TBK m.617/1 Sözleşmeye aykırılık yüzünden devamı çekilmez hale gelmesi Verilen taşınmaz geri alınır, kusurlu taraf zararı tazmin eder
İrat bağlanması TBK m.617/2 Birlikte yaşamanın sona erdirilmesi, ömür boyu gelir bağlanması Bakım borcu yerine, hakkaniyete uygun aylık irat ödenir
Oransızlık nedeniyle fesih TBK m.616 Edimler arasında önemli oransızlık ve bağış amacı ispatlanamaması Altı ay önceden bildirimle fesih; yapılan edimler denkleştirilir
Borçlunun ölümü TBK m.618 Bakım borçlusu ölür Borç mirasçılarına geçer; alacaklı ölümden itibaren 1 yıl içinde feshedebilir
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 09.01.2025 tarihli kararında (E.2024/722, K.2025/153) bakım borçlusunun bakım borcunu yerine getirmediğinin sabit olduğu bir dosyada TBK m.617 uyarınca feshi yerinde bularak kararı onamıştır. Aynı dairenin 06.10.2025 tarihli kararında ise bakım borçlusunun ölümü halinde sözleşmenin sona ermediği, bakım alacaklısının sözleşmeyi 1 yıllık hak düşürücü süre içinde feshedebileceği, ancak bu halde devrettiği malı aynen geri isteyemeyeceği, yalnızca borçlunun iflası halinde iflas masasından para talep edebileceği 05.06.1957 tarihli 25/22 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı çerçevesinde belirtilmiştir.
Bakım borçlusuyla birlikte yaşamak imkansız hale gelmişse hakim, sözleşmenin feshi yerine bakım alacaklısına ömür boyu gelir bağlayabilir (TBK m.617/2). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 04.12.2025 tarihli kararında (E.2025/819, K.2025/5179) bu çözümün bir arada yaşama imkanının ortadan kalktığı veya büyük ölçüde sınırlandığı hallerde uygulanacağını, irat miktarının tarafların ekonomik ve kişisel durumuna uygun ve adil olması gerektiğini belirtmiştir. 04.02.2026 tarihli kararında (E.2026/224, K.2026/598) daire, aylık 5.000 TL olarak bağlanan iradın düşük olması ve artış oranının gösterilmemesi nedeniyle hükmü bozmuştur. Dolayısıyla irat, enflasyona karşı koruma sağlayacak biçimde belirlenmelidir.
5. İspat: Bakım Gerçekten Yapıldı mı?
Bakım borcunun ifa edilip edilmediği, tanık ve belge ile ispatlanır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 13.01.2025 tarihli kararında (E.2024/1749, K.2025/236) tanık beyanlarının görgüye dayanıp dayanmadığına bakmış; yalnızca bakım alacaklısından duyduğunu anlatan tanığın beyanının yetersiz, günlük hayata tanık olan komşu ve çalışanların beyanlarının ise daha değerli olduğunu belirtmiştir. Faturalar, hastane ve ilaç kayıtları, tedavi masraflarına ilişkin banka dekontları, yerinde keşif ve sosyal inceleme raporu uygulamada sık başvurulan delillerdir.
Bakım sözleşmesi mirasçılar bakımından üç ayrı risk taşır.
Gizli bağış (muvazaa): Sözleşme gerçekte bakım değil, mirasçılardan mal kaçırmak için yapılmışsa, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası açılabilir. Bu dava ayrı bir rehberde ele alınmıştır.
Tenkis: Bakım sözleşmesi geçerli olsa bile mirasçıların tenkis hakkı saklıdır (TBK m.615/3). Devredilen malın değeri ile bakım borcunun değeri arasındaki fark saklı payı aşıyorsa tenkis istenebilir.
Geçersizlik: Resmi şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya irade sakatlığı varsa sözleşme iptal edilebilir.
Bakım borçlusu ise bakım alacaklısının ölümünden sonra mirasçılara karşı taşınmazın kendi adına tescilini isteyebilir. Bu hakkın kullanımında mirasçıların tenkis ve muvazaa itirazları sonucu belirler.
Hatice Hanım, 78 yaşında iken tek evini noterde yapılan ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle komşusunun oğlu Murat'a devretmiştir. İki yıl sonra Hatice Hanım, Murat'ın kendisini ziyaret etmediğini, ilaç ve yemek temin etmediğini ileri sürerek sözleşmenin feshini istemiştir.
Tanıklar ve komşuların görgüye dayalı beyanları, hastane kayıtları ve keşif ile bakım borcunun ihlali ispatlanırsa TBK m.617/1 uyarınca fesih ve tapu iptali istenebilir. Birlikte yaşama imkanı kalmamışsa mahkeme, tapuyu iade etmek yerine Hatice Hanım lehine ömür boyu irat bağlayabilir. Hatice Hanım ölürse mirasçıları, bakım sözleşmesinin gerçek olup olmadığını araştırarak muvazaa veya tenkis davası açabilir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi noter dışında yapılabilir mi?
Sözleşme miras sözleşmesi şeklinde, yani resmi şekilde yapılmak zorundadır. Adi yazılı veya sözlü anlaşmalar, tapu iptali ve tescil için yeterli değildir.
Bakım alacaklısı sağlığında sözleşmeyi tek taraflı bozabilir mi?
Bakım borcunun yerine getirilmemesi gibi önemli bir sebep varsa TBK m.617 uyarınca önelsiz fesih mümkündür. Edimler arasında önemli oransızlık varsa altı ay önceden bildirimle fesih de yapılabilir.
Bakım borçlusu ölürse sözleşme sona erer mi?
Hayır. Bakım borcu bakım borçlusunun mirasçılarına geçer. Bakım alacaklısı ölümden itibaren 1 yıl içinde sözleşmeyi feshedebilir.
Mirasçılar bakım sözleşmesini iptal ettirebilir mi?
Muvazaa, ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği varsa dava açılabilir. Sözleşme geçerli olsa bile saklı pay zedeleniyorsa tenkis davası açılabilir.
Bakım alacaklısı için yasal bir güvence var mıdır?
Evet. Taşınmazı devreden bakım alacaklısı, satıcı gibi yasal ipotek hakkına sahiptir (TBK m.613).
Ölünceye kadar bakma sözleşmeleri, yaşlı bireyin güvenliği ile mirasçıların hakları arasında hassas bir denge kurar. Şekil eksikliği, bakım borcunun ihlali ve saklı pay itirazları gibi birden fazla uyuşmazlık başlığı iç içe geçebilir. Küheylan Hukuk Bürosu, bakım sözleşmesinin hazırlanmasından feshine, tapu iptali ve irat bağlanması taleplerinden mirasçıların muvazaa ve tenkis davalarına kadar süreci delil planıyla birlikte yürütür. Sözleşme yapılmadan önce hukuki desteğin alınması, ileride doğabilecek hak kayıplarını büyük ölçüde azaltır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları, dosyadaki belgelerin niteliği ve ilgili tarihteki mevzuat hükümlerine göre sonuç değişebilir. Sürecin bir avukat desteğiyle yürütülmesi, hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması ve usul hatalarının önlenmesi açısından önerilir.
KÜHEYLAN HUKUK