KÜHEYLAN HUKUK
7 Kasım 2025
İşlemleri TMK m.598, HMK m.11/3 ve m.383-384, 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.71/A ile Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.9 çerçevesinde hazırlanmış uygulama rehberi. Bu rehber, 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri ve güncel veraset ve intikal vergisi tarife ve istisna tutarları esas alınarak hazırlanmıştır.
Bir yakınını kaybeden mirasçıların önündeki ilk hukuki eşik, mirasçılık sıfatını resmî olarak ispatlayan veraset ilamının temin edilmesidir. Bu belge, nüfus kayıtlarında herhangi bir çelişki bulunmayan ve mirasçılık durumu tartışmasız olan hallerde noterlikten kısa sürede alınabilirken; yabancılık unsuru, çekişmeli mirasçılık veya vasiyetname gibi hukuki değerlendirme gerektiren durumlarda Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulması zorunludur. Veraset ilamı alındıktan sonra süreç burada bitmez; mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde vergi dairesine veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermek, ardından tapu müdürlüğü nezdinde taşınmazların kendi adlarına intikalini sağlamak zorundadır. Her aşamada uygulanan süreler, istisna tutarları ve usul kuralları farklı olduğundan, sürecin bir avukat rehberliğinde yürütülmesi hem zaman kaybını hem de hak kayıplarını önler.
1. Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) Nedir? Veraset ilamı, halk arasında mirasçılık belgesi olarak da bilinen ve Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesinde düzenlenen resmî bir belgedir. Mirasbırakanın ölümü üzerine kimlerin mirasçı olduğunu ve her bir mirasçının miras payının hangi oranda bulunduğunu gösterir.
Bu belge olmaksızın mirasçıların tapu işlemleri, banka hesaplarına erişimi, araç devirleri ve veraset ve intikal vergisi beyanı gibi terekeye ilişkin hiçbir resmî işlemi gerçekleştirmesi mümkün değildir.
Veraset ilamının hukuki niteliği kesin hüküm teşkil etmez; aksi ispat edilinceye kadar geçerli sayılır. Bu nedenle belgede yer alan bilgilerin hatalı olduğunun sonradan anlaşılması, yeni bir mirasçının ortaya çıkması veya miras paylarının yanlış hesaplanmış olması hallerinde, veraset ilamının düzeltilmesi veya iptali her zaman talep edilebilir.
2. Veraset İlamı Noterden Nasıl Alınır? 1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 71/A maddesi, mirasçılık durumunun nüfus kayıtlarından açık ve tereddütsüz biçimde anlaşılabildiği hallerde noterlerin de veraset ilamı düzenlemesine imkân tanımaktadır. Bu düzenlemenin amacı, çekişmesiz mirasçılık ilişkilerinde vatandaşların mahkemeye başvurmaksızın daha hızlı sonuç almasını sağlamaktır.
Mirasçılık konusunda herhangi bir çekişmenin bulunmaması, Vasiyetname, miras sözleşmesi veya atanmış mirasçılık gibi özel bir durumun mevcut olmaması. Noterlik, MERNİS sistemi üzerinden yaptığı inceleme sonucunda mirasçıları ve miras paylarını belirleyerek işlemi genellikle aynı gün içinde sonuçlandırır. Uygulamada eş, çocuklar ve anne-baba gibi klasik mirasçılık ilişkilerinde bu yol tercih edilmektedir.
2.2. Noterin İşlem Yapamayacağı Durumlar Kanun koyucu, hukuki değerlendirme ve yargısal inceleme gerektiren mirasçılık durumlarında noterlerin işlem yapamayacağını açıkça düzenlemiştir. Yabancılık unsurunun bulunması, nüfus kayıtlarında çelişki veya eksiklik olması, soybağı veya evlatlık ilişkisine dair uyuşmazlık, vasiyetname ya da miras sözleşmesinin varlığı, atanmış mirasçı iddiası veya mirasçılar arasında çekişme bulunması hallerinde noter başvuruyu reddetmek zorundadır. Bu durumlarda tek yol Sulh Hukuk Mahkemesine başvurmaktır.
3. Veraset İlamı Sulh Hukuk Mahkemesinden Nasıl Alınır? Noterlikçe düzenlenemeyen veya hukuki inceleme gerektiren mirasçılık durumlarında veraset ilamı, Sulh Hukuk Mahkemesinden talep edilir. Mirasçılık belgesi verilmesi talebi çekişmesiz yargı işi niteliğinde olup, mahkeme nüfus kayıtlarını, ölüm kayıtlarını ve varsa vasiyetnameyi inceleyerek mirasçıları ve paylarını tespit eder.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 11. maddesinin 3. fıkrası ile 383 ve 384. maddeleri uyarınca yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi olabileceği gibi, mirasçılardan herhangi birinin kendi yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi de olabilir. Dolayısıyla başvuru, yalnızca murisin son ikametgâhı mahkemesinde yapılmak zorunda değildir.
Yabancılık unsuru taşıyan dosyalarda mahkeme, yabancı doğum ve ölüm kayıtlarını, yabancı mahkeme kararlarını ve vatandaşlık kayıtlarını da değerlendirmeye alır. Bu belgelerin Türkiye'de kullanılabilmesi için çoğu durumda apostil şerhi, konsolosluk tasdiki veya yeminli tercüme gerekmektedir.
Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
4. Kimler Veraset İlamı Talep Edebilir? Veraset ilamı talebinde yalnızca mirasçılar değil, hukuki yararı bulunan üçüncü kişiler de bulunabilir. Sağ kalan eş, çocuklar ve altsoy, anne-baba, kardeşler ile büyük anne ve büyükbaba gibi yasal mirasçılar kanunda öngörülen sıraya göre talepte bulunabilir; başvurunun tüm mirasçılar tarafından birlikte yapılması zorunlu değildir, mirasçılardan yalnızca birinin başvurusu üzerine tüm mirasçıları gösteren belge düzenlenebilir.
Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış mirasçılar da mirasçılık sıfatlarının tespiti için başvurabilir; bu durumda noterin işlem yapamaması nedeniyle çoğunlukla Sulh Hukuk Mahkemesine gidilmesi gerekir. Ayrıca tereke alacaklıları, icra takip alacaklıları ve ortaklığın giderilmesi davasındaki paydaşlar da hukuki menfaatlerini ispatlamaları koşuluyla mirasçılık durumunun tespitini talep edebilir.
Kriter Noterden Veraset İlamı Mahkemeden Veraset İlamı Uygun Olduğu Nüfus kayıtları açık, çekişmesiz klasik mirasçılık Yabancılık unsuru, çelişkili kayıt, vasiyetname, çekişmeli
Haller ilişkileri mirasçılık Ortalama Süre Aynı gün ile birkaç iş günü arası Birkaç haftadan birkaç aya kadar değişebilir İnceleme Yetkisi Yalnızca MERNİS kaydı üzerinden teknik inceleme Hukuki değerlendirme, ek belge ve duruşma imkânı
5. Veraset ve İntikal Vergisi Beyanı ve Süreler Veraset ilamı alındıktan sonra mirasçıların İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden veya bizzat başvuru ile Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca beyanname vermesi gerekir. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar da Türkiye'de ise beyanname süresi ölüm tarihinden itibaren dört aydır; mirasçıların yurt dışında bulunması halinde bu süre altı aya, hem ölümün hem mirasçının yurt dışında olduğu hallerde ise sekiz aya kadar uzayabilir.
2026 yılı için altsoy ve eşin her birine düşen miras payının 2.907.136 TL'lik kısmı, eşin tek başına mirasçı olması halinde ise 5.817.845 TL'lik kısmı vergiden istisnadır. İstisna tutarının altında kalan miraslarda dahi beyanname verilmesi zorunludur; sadece tahakkuk eden vergi çıkmayabilir.
Vergi, matrahın dilimlerine göre kademeli olarak hesaplanır: ilk 3.000.000 TL için %1, sonraki 7.000.000 TL için %3, sonraki 15.000.000 TL için %5, sonraki 30.000.000 TL için %7 ve 55.000.000 TL'yi aşan kısım için %10 oranı uygulanır. Ana, baba, eş ve çocuklara yapılan ivazsız (karşılıksız) intikallerde bu oranların yarısı geçerlidir. Tahakkuk eden vergi, beyannamenin verildiği yılı izleyen üç yıl boyunca her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere toplam altı eşit taksitte, faizsiz olarak ödenebilir.
Vergi tamamen ödenmeden veya 6183 sayılı Kanun'un 10. maddesinde sayılan bir teminat gösterilmeden, mirasa konu taşınmazlarda tapu devri yapılamaz ve banka hesaplarındaki bakiyeler mirasçılara ödenemez. Bu nedenle vergi dairesinden alınacak ilişik kesme yazısı, tapu ve banka işlemlerinin önkoşuludur.
6. Miras Kalan Taşınmazların Tapuda İntikali Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün resmî uygulamasına göre miras intikali için kimlik belgesi, varsa temsil belgesi, noterden veya mahkemeden alınan veraset belgesinin aslı ya da onaylı örneği ve bina niteliğindeki taşınmazlar için zorunlu deprem sigortası poliçesi (DASK) ibraz edilmesi gerekir. Yurt dışındaki mahkemelerden alınan veraset belgelerinin Tapu Kanunu'nun 37. maddesi uyarınca Türk mahkemelerince tanınması (tenfizi) şarttır.
Başvuru, mirasçılardan biri tarafından Web Tapu üzerinden yapılabilir; tapu müdürlüğü döner sermaye ücretini SMS ile bildirir, ücret yatırıldıktan sonra verilen randevu saatinde ilgili müdürlükte imza aşaması tamamlanır. Vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı da bu aşamada sunulur. Birden fazla mirasçı bulunması halinde taşınmaz, mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti şeklinde tescil edilir; bu mülkiyet türünde tek bir mirasçının payını bağımsız olarak satması mümkün değildir, tasarruf işlemleri için tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekir. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi veya doğrudan paylaşım için ayrı bir anlaşma ya da sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası gerekebilir.
7. Veraset İlamına İtiraz ve İptali Veraset ilamı kesin hüküm niteliğinde olmadığından, hatalı düzenlendiği veya gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla her zaman itiraz edilmesi mümkündür. Bir mirasçının belgede yer almaması, miras paylarının yanlış hesaplanması, sağ kalan eşin payının hatalı belirlenmesi, önceki evlilikten olan çocukların dikkate alınmaması veya soybağı ilişkisinin sonradan kurulması gibi durumlar, mirasçılık belgesinin iptali davasının konusunu oluşturur.
Mirasçılık belgesi verilmesi talebi çekişmesiz yargı işi iken, düzenlenmiş belgenin gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla açılan iptal davası çekişmeli yargı işidir; bu nedenle görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetki bakımından HMK m.11/3 uyarınca mirasçılardan birinin veya davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilir. Davalı olarak, hatalı belgede haksız pay sahibi Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
Miras Hukuku Serisi görünen diğer mirasçılar gösterilir.
OLAY ÖZET FORMU Mühendis olan Barış Bey'in babası vefat etmiş, geriye Kadıköy'de bir daire, bir banka hesabı ve Barış Bey ile Almanya'da yaşayan kız kardeşi Ceren Hanım mirasçı olarak kalmıştır. Barış Bey, notere başvurarak hızlıca veraset ilamı çıkarmak istemiş, ancak noterlik, Ceren Hanım'ın Almanya'da doğum yapmış olması ve çocuğunun nüfusa Almanya makamlarınca bildirilen doğum kaydına dayanması nedeniyle nüfus kayıtlarında tam bir netlik bulunmadığı gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.
BAŞVURU VE HUKUKİ SÜREÇ Barış Bey'in avukatı, dosyayı Kadıköy Sulh Hukuk Mahkemesine taşımış; mahkemeden Ceren Hanım'ın Almanya'daki doğum kaydına ilişkin apostilli ve yeminli tercümeli belgenin sunulmasını talep etmiştir. Belgeler dosyaya eklendikten sonra mahkeme, nüfus müdürlüğünden ek kayıt istemiş ve altı hafta içinde her iki kardeşi de mirasçı olarak gösteren veraset ilamını düzenlemiştir. Ardından avukat, ölüm tarihinden itibaren dört aylık süre dolmadan İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden veraset ve intikal vergisi beyannamesini vermiş ve daireye isabet eden vergiyi hesaplatmıştır.
SONUÇ Vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı ile birlikte Web Tapu üzerinden başvuru yapılmış, daire Barış Bey ve Ceren Hanım adına elbirliği mülkiyeti olarak tescil edilmiştir. Taraflar daha sonra noter huzurunda anlaşarak daireyi paylı mülkiyete çevirmiş ve Barış Bey, kız kardeşinin payını satın alarak süreci tek taraflı mülkiyetle sonuçlandırmıştır. Yabancılık unsuru içeren dosyanın doğrudan mahkemeye yönlendirilmesi, sürecin baştan hatasız ilerlemesini sağlamıştır.
Aşama Yapılacak İşlem Sahadan Not 1. Veraset Nüfus kayıtları uygunsa noterden, aksi halde Sulh Hukuk Notere başvuru öncesi nüfus kayıtlarının uyumlu olup olmadığı e- İlamı Mahkemesinden veraset ilamı temini Devlet üzerinden kontrol edilmelidir.
2. Vergi Ölüm tarihinden itibaren süresi içinde veraset ve intikal vergisi İstisna tutarının altında kalınsa dahi beyanname verilmemesi cezai Beyanı beyannamesinin verilmesi sonuç doğurur. 3. Vergi Tahakkuk eden verginin peşin veya altı taksitte ödenmesi Taksit hakkı kanunen tanınır, ayrıca başvuru gerektirmez.
Ödemesi 4. İlişik Vergi dairesinden borcu yoktur / ilişik kesme yazısının alınması Bu belge olmadan tapu ve banka işlemleri fiilen mümkün değildir.
Kesme 5. Tapu Web Tapu üzerinden başvuru, döner sermaye ödemesi ve Birden fazla mirasçı varsa tescil elbirliği mülkiyeti şeklinde yapılır.
Veraset ilamı almadan miras malına dokunabilir miyim? Hayır. Veraset ilamı alınmadan mirasçıların tapuda, bankada veya vergi dairesinde herhangi bir işlem yapması hukuken mümkün değildir.
Veraset ilamı almanın bir süre sınırı var mıdır? Hayır, veraset ilamı talebi zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir; ancak gecikme, veraset ve intikal vergisi cezası ve tapu işlemlerinde aksama gibi sonuçlar doğurabilir.
Yurt dışındaki mirasçı süreci nasıl yürütür? Yurt dışındaki mirasçı, Türkiye'deki bir avukata düzenleteceği vekaletname ile süreci temsilci aracılığıyla yürütebilir; beyanname süresi bu durumda altı aya uzar.
Veraset ve intikal vergisi ödenmeden tapu devri yapılabilir mi? Kural olarak hayır; ancak 6183 sayılı Kanun'un 10. maddesinde sayılan nakit, teminat mektubu veya ipotek gibi teminatlardan biri gösterilirse kısmi devre izin verilebilir.
Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
Sonradan bir mirasçı daha ortaya çıkarsa ne olur? Mevcut veraset ilamı gerçeği yansıtmadığından, yeni mirasçı veya diğer ilgililer belgenin düzeltilmesi ya da iptali için Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açabilir.
DİKKAT — SIK YAPILAN HATALAR Yabancılık unsuru veya çelişkili nüfus kaydı bulunmasına rağmen doğrudan notere başvurup zaman kaybetmek, Veraset ve intikal vergisi beyannamesini dört aylık süre içinde vermemek ve gecikme cezasıyla karşılaşmak, Yurt dışından alınan doğum, ölüm veya mahkeme kararlarını apostil ve yeminli tercüme olmadan dosyaya sunmak,
İlişik kesme yazısı alınmadan tapu müdürlüğüne başvurup işlemin reddiyle karşılaşmak, Elbirliği mülkiyetindeki bir taşınmazı diğer mirasçıların onayı olmadan tek başına satmaya çalışmak.
11. Sonuç Veraset ilamının alınmasından tapu intikaline kadar uzanan süreç, birbirine bağlı sıkı usul kurallarından oluşur; herhangi bir aşamadaki gecikme veya hatalı belge sunumu, hem vergi cezasına hem de mirasçılar arasında yıllarca sürebilecek uyuşmazlıklara yol açabilir.
Küheylan Hukuk Bürosu olarak miras hukuku departmanımız, veraset ilamı başvurusundan veraset ve intikal vergisi beyanına, tapu intikalinden mirasçılık belgesine itiraz davalarına kadar sürecin her aşamasında müvekkillerimize kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.
Sürecinizin usul hatası yapılmadan ve en kısa sürede sonuçlandırılması için büromuzun miras hukuku ekibiyle görüşebilirsiniz.
Av. Mert Deniz Küheylan Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları, sunulan delillerin niteliği ve mirasçılar arasındaki nüfus kayıt durumuna göre sonuç değişebilir. Sürecin bir avukat desteğiyle yürütülmesi, telafisi güç hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından önerilir.
Burhaniye Mh. Neşetbey Sk. No:12/5 Kat:5 Daire:3 Üsküdar/İstanbul — info@kuheylan.av.tr — kuheylanhukuk.com
KÜHEYLAN HUKUK