KÜHEYLAN HUKUK
Yabancı Unsurlu Boşanma Davası: Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır, Hangi Mahkeme Yetkilidir ve Yabancı Boşanma Kararı Türkiye'de Nasıl Tanınır? 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.2, m.5, m.13-15, m.40, m.50-59; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.168 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ve Ekim 2026 tarihli resmî kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır.
Eşlerden en az biri yabancı olduğunda boşanma davası yabancılık unsuru taşır ve hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı 5718 sayılı Kanuna göre belirlenir. Boşanma sebepleri ve hükümleri kural olarak eşlerin müşterek millî hukukuna tabidir; eşler ayrı vatandaşlıktaysa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Nafaka ve velayet de aynı kurala tabidir; geçici tedbirlerde ise Türk hukuku uygulanır. Yabancı mahkemede alınmış boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması ise tanıma veya tenfiz davasına bağlıdır. Bu rehber, bu üç soruyu açıklar: hangi hukuk, hangi mahkeme, hangi usul.
Yabancı Unsurlu Boşanmada Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?
5718 sayılı Kanunun 14. maddesinin birinci fıkrasına göre boşanma ve ayrılık sebepleri ve hükümleri, eşlerin müşterek millî hukukuna tabidir. Tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bulunmadığı takdirde Türk hukuku uygulanır. Aynı kural nafaka talepleri, ayrılık ve evlenmenin butlanı için de geçerlidir (m.14/2). Boşanmada velayet ve velayete ilişkin sorunlar da aynı hükme tabidir (m.14/3). Geçici tedbir taleplerine ise Türk hukuku uygulanır (m.14/4).
Evlilik malları Eşlerin seçtiği hukuk; seçim yoksa müşterek millî hukuk, o da yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku (m.15/1)
Hâkim Yabancı Hukuku Kendiliğinden Uygular mı?
Evet. Kanunun 2. maddesine göre hâkim, Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili olan yabancı hukuku re'sen uygular. Hâkim, yabancı hukukun muhtevasının tespitinde tarafların yardımını isteyebilir. Yabancı hukukun olaya ilişkin hükümleri tüm araştırmalara rağmen tespit edilemezse Türk hukuku uygulanır (m.2/2). Yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa o hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde Türk hukuku uygulanır (m.5).
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2 Kasım 2022 tarihli ve E.2022/6751, K.2022/8808 sayılı kararında, her iki tarafın da Suriye vatandaşı olduğu bir boşanma davasında, ilk derece mahkemesinin yabancı hukuku araştırmadan doğrudan Türk hukukunu uygulamasını doğru bulmamış ve hükmü bozmuştur. Daire, eşlerin müşterek millî hukukunun öncelikle araştırılması, bu hukukun Türk kamu düzenine açıkça aykırı görülmesi hâlinde Türk hukukunun uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Karar, yabancı unsurlu boşanma davalarında hukuk seçiminin yargılamanın başında doğru yapılmasının önemini gösterir.
Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibarıyla yetki kuralları belirler (MÖHUK m.40). Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Bu nedenle eşlerden biri Türkiye'de yerleşikse veya eşler Türkiye'de son altı aydır birlikte yaşıyorsa, Türkiye'de boşanma davası açılabilir. Eşlerin yabancı bir ülkede de dava açma imkânı bulunabileceği için, davanın hangi ülkede açılacağı stratejik bir karardır. Yabancı mahkemede açılmış ve derdest bir davanın bulunması hâlinde bunun Türkiye'deki davaya etkisi ayrıca incelenmelidir.
Yabancı Mahkemede Alınan Boşanma Kararı Türkiye'de Geçerli Olur mu?
Yabancı mahkeme boşanma ilamının Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilebilmesi, tanıma şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır (m.58/1). Tanımada, Türkiye ile ilamın verildiği devlet arasında karşılıklılık aranmaz (m.58/1). İlamın Türkiye'de cebri icrası ise tenfiz davasını gerektirir (m.50). Tenfiz için karşılıklılık, ilamın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisindeki bir konuda verilmemiş olması, kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve davalının usulüne uygun çağrılmış olması gibi şartlar aranır (m.54).
Tenfiz davalarında görevli mahkeme asliye mahkemesidir; dava, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesinde, yoksa sakin olduğu yer mahkemesinde, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir (m.51). Yabancı mahkeme ilamı, kesinleştiği andan itibaren kesin hüküm veya kesin delil etkisi doğurur (m.59). Tanıma kararı, uygulamada nüfus kaydı işlemlerinde de gündeme gelir; aynı belge ikamet izni veya vatandaşlık süreçlerinde de önem taşıyabilir.
Boşanma Yabancının İkamet İznini Nasıl Etkiler?
Türk vatandaşıyla evli olan yabancı için boşanma, aile ikamet iznini etkiler. Üç yıllık aile ikameti, şiddet mağduru olma ve destekleyicinin ölümü gibi durumlarda kısa dönem ikamet izni imkânı doğabilir; bu konu aile ikamet izni rehberinde ayrıca ele alınmıştır. Boşanma davasının zamanlaması ve sonucu, yabancı eşin Türkiye'deki hukuki statüsünü doğrudan etkileyebilir.
Boşanma sebepleri Müşterek millî hukuk; ayrı vatandaşlıkta müşterek mutad mesken hukuku (m.14/1)
Yetkili mahkeme Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son 6 aydır birlikte oturdukları yer (TMK m.168)
Olay Özet Formu: Kurgusal örnek: Türkiye'de yaşayan iki yabancı eş, farklı ülke vatandaşıdır. Aile bir süre yurt dışında yaşamış, sonra Türkiye'ye taşınmıştır. Eşlerden biri Türkiye'de boşanma davası açmak istemektedir. Taraflar hangi hukukun uygulanacağını bilmemektedir. Süreç: Eşlerin vatandaşlıkları ayrı olduğundan müşterek millî hukuk yoktur. Son müşterek mutad meskenin neresi olduğu somut olaya göre belirlenir. Bulunmazsa Türk hukuku uygulanır. Geçici tedbir talepleri ise her hâlde Türk hukukuna tabidir. Sonuç: Davanın başında vatandaşlık belgeleri, ortak yaşam yeri ve yabancı hukuk ile ilgili bilgi toplanması hukukun doğru belirlenmesini sağlar. Mahkemenin yabancı hukuku araştırması sürecin süresini etkileyebilir.
İki yabancı Türkiye'de boşanabilir mi?
Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi iç hukuktaki yetki kurallarına göre belirlenir. Eşlerden biri Türkiye'de yerleşikse veya eşler son altı aydır Türkiye'de birlikte oturuyorsa dava Türkiye'de açılabilir. Uygulanacak hukuk ise yabancı olabilir. Yabancı eş boşanmada nafaka alabilir mi? Nafaka talepleri de boşanma sebeplerinin tabi olduğu hukuka göre değerlendirilir. Müşterek millî hukuk veya mutad mesken hukukuna göre nafaka koşulları değişebilir.
Çocukların velayeti hangi hukuka göre belirlenir?
Boşanmada velayet ve ilgili sorunlar da boşanma sebeplerine uygulanan hukuka tabidir. Geçici tedbir talepleri ise Türk hukukuna göre değerlendirilir.
Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye'de otomatik geçerli midir?
Hayır. Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilebilmesi için tanıma şartlarını taşıdığının mahkemece tespiti gerekir.
Mal paylaşımında hangi hukuk uygulanır?
Eşler evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini seçebilir. Seçim yoksa müşterek millî hukuk, o da yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Taşınmazların tasfiyesinde ise bulundukları ülke hukuku uygulanır.
Yabancı hukuku mahkemeye kim ispat eder?
Hâkim yabancı hukuku re'sen uygular; ancak yabancı hukukun tespitinde tarafların yardımını isteyebilir. Bu nedenle ilgili ülke hukukuna ilişkin belge ve bilgilerin hazır edilmesi süreci kolaylaştırır.
Boşanma sebeplerinin yabancı hukuka tabi olduğu hâlde dilekçenin yalnızca Türk hukuku üzerinden hazırlanması. Müşterek mutad meskenin belirlenmesinde yeterli delil sunulmaması. Yurt dışında alınan boşanma kararının tanıma veya tenfiz davası açılmadan Türkiye'de geçerli sanılması. Boşanma sürecinin ikamet izni sonuçları dikkate alınmadan planlanması. Mal rejimine uygulanacak hukukun veya hukuk seçiminin sözleşmeden kontrol edilmemesi.
Yabancı unsurlu boşanma davaları, uygulanacak hukukun, yetkili mahkemenin ve yabancı kararların tanınmasının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Doğru hukukun belirlenmemesi, Yargıtay denetiminde hükmün bozulmasına yol açabilir. Küheylan Hukuk Bürosu, yabancı unsurlu boşanma davalarının yürütülmesi, yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi ile boşanmanın ikamet izni sonuçlarının planlanması konularında yabancı müvekkillere hukuki destek sunmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosyanın kendine özgü koşulları, sonucu değiştirebilir. Başvuru, itiraz ve dava sürelerinin kaçırılmaması için süreç başlamadan önce bir avukattan hukuki destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK