KÜHEYLAN HUKUK
Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu: Çek, Bono ve Poliçe ile Hızlı Takip İİK m.167-170 kapsamında 10 günlük ödeme emri, 5 günlük itiraz süresi ve senedin geçerlilik şartları 2026 itibarıyla güncellenmiştir
Çek, bono ve poliçe ödenmediğinde alacaklı, genel haciz yolu yerine kambiyo senetlerine özgü takibi seçebilir. Bu yolda borçluya 10 gün süreli ödeme emri gönderilir; şikayet, borca itiraz ve imzaya itiraz için ise yalnızca 5 gün tanınır. Borçlunun savunma imkânı sınırlı olduğu için yol hızlıdır, fakat senedin kambiyo vasfını taşımaması durumunda takip baştan sakat kalır. Rehberde senet unsurları, ödeme emri, itiraz türleri, ihtiyati haciz ve zamanaşımı açıklanmaktadır.
1. Kambiyo Senedi Nedir?
Kambiyo senetleri, Türk Ticaret Kanunu'nda şekil şartları belirlenmiş üç senettir: bono (emre yazılı senet), poliçe ve çek. Bu senetler, alacağı bir kâğıda bağlayarak devredilebilir ve dolaşabilir hale getirir. Hukuk, bu güvenilirliğin karşılığında, senet borçlusuna savunma bakımından daha dar bir alan bırakır.
Her senet kambiyo senedi sayılmaz. Kanunun aradığı şekil şartlarından biri eksikse, belge adı ne olursa olsun kambiyo takibine konu edilemez. Örneğin senette "bono" veya "emre yazılı senet" ibaresinin, kayıtsız şartsız ödeme vaadinin, vadenin, ödeme yerinin ve düzenleme tarihinin bulunması gerekir. Çek ise bankaya hitaben düzenlenir, görüldüğünde ödenir ve vade taşımaz.
Bono "Bono" veya "emre yazılı senet" ibaresi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenleme tarihi ve yeri, keşidecinin imzası TTK m.776
Poliçe Keşidecinin muhataba verdiği kayıtsız şartsız ödeme talimatı, vade, lehtar, düzenleme tarihi ve keşidecinin imzası TTK m.671
2. Neden Tercih Edilir?
Kambiyo takibi, genel haciz yoluna göre daha hızlı sonuç verir; çünkü borçlunun itiraz imkânı kısıtlıdır. Genel haciz yolunda tek bir dilekçe takibi tümüyle durdurabilir. Kambiyo takibinde ise borçlunun itirazı yalnızca belirli sebeplere dayanabilir, bu itirazlar icra mahkemesinde incelenir ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.
Alacaklı kambiyo senedine rağmen genel haciz yolunu da seçebilir. Ancak elinde vasfı tam bir senet bulunan alacaklı için çoğu zaman en etkili yol kambiyo takibidir.
1. Takip talebi: Senedin cinsi, tarihi ve numarası yazılarak, senedin aslıyla birlikte, borçlu sayısı kadar onaylı örnek icra dairesine verilir.
2. Ödeme emri (m.168): Borçluya, borcu ödemesi veya ödemezse mal beyanında bulunması için 10 gün süre verilir.
3. 5 günlük süre: Aynı tebligat gününden itibaren borçlu, şikayet, borca itiraz ve imzaya itiraz haklarını yalnızca 5 gün içinde kullanabilir.
4. Kesinleşme ve haciz: İtiraz yapılmazsa takip kesinleşir. Haciz talebi, ödeme emrinin tebliğinden 10 gün geçtikten sonra yapılabilir (m.171).
5. Satış: Borca itiraz karara bağlanmadan satış yapılamaz.
Senedin kambiyo vasfını taşımadığı, takibin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığı veya alacaklının takip hakkı bulunmadığı gibi iddialar şikayet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Süre 5 gündür.
Borçlu, ödeme, zamanaşımı gibi borcu ortadan kaldıran sebeplere dayanabilir. Bu iddiaların kanunun aradığı delillerle, özellikle resmî belge veya imzası ikrar edilmiş belgeyle kanıtlanması beklenir. İtiraz icra mahkemesine yapılır; mahkeme taraflar çağrılarak kısa sürede karar verir. İtiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma ancak mahkemenin kararıyla ve teminat karşılığında mümkün olur.
Borçlu, senetteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürecekse bunu açık ve ayrık biçimde yapmalıdır. "Takibe itiraz ediyorum" gibi genel bir ifade yeterli sayılmaz. İmzanın aidiyeti bilirkişi incelemesiyle araştırılır. Kabul halinde takip iptal edilir; haksız çıkan taraf aleyhine tazminat ve para cezası gündeme gelebilir.
Bonoda kabul edene karşı zamanaşımı vadeden itibaren 3 yıldır (TTK m.749, bonoya TTK m.778 ile uygulanır). Çekte ise zamanaşımının başlangıcı ve süresi, hamil, keşideci ve ciranta bakımından ayrı değerlendirilir. Çek ibraz süresi içinde bankaya sunulmamışsa hamil, ciranta ve kefillere karşı haklarını kaybedebilir. Bu nedenle senedin süresinde ibraz edilip edilmediği, takip öncesinde mutlaka kontrol edilmelidir.
Karşılıksız çıkan çek için ayrıca 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında cezai sorumluluk söz konusudur; ancak icra takibi ile ceza şikayeti birbirinden bağımsız yollardır.
Vadesi gelmiş bir kambiyo senedine dayanan alacaklı, borçlunun malvarlığını kaçırma ihtimali varsa, teminat karşılığında mahkemeden ihtiyati haciz isteyebilir (İİK m.257 vd.). Bu karar, takip kesinleşmeden önce borçlunun mallarının güvence altına alınmasını sağlar.
Bir yedek parça satıcısı, müşterisinden aldığı 650.000 TL tutarlı bonoyu vadesinde tahsil edememiştir. Bonoda ödeme yeri yazılı değildir ve vade tarihi eksiktir. Satıcı, kambiyo takibi başlatmıştır; borçlu 5 gün içinde senedin kambiyo vasfını taşımadığı gerekçesiyle şikayette bulunmuştur.
Vade ve ödeme yeri gibi şekil şartları TTK'nın aradığı biçimde eksiksizse senet kambiyo vasfını korur; eksiklik varsa takip iptal edilebilir. Bu nedenle takip öncesinde senedin her unsuru dikkatle incelenmelidir. Eksik unsur halinde alacaklı, genel haciz yoluna veya alacak davasına yönelmelidir.
Kambiyo takibinde itiraz süresi kaç gündür?
Şikayet, borca itiraz ve imzaya itiraz için süre, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gündür. Ödeme için ise 10 gün tanınır.
Senet ciro edilmişse takip yapılabilir mi?
Evet. Ciro zinciri kesintisizse hamil, senedi ciro eden kişilere karşı da kambiyo takibi yapabilir. Ciro silsilesinin düzgün olup olmadığı şikayet konusu olabilir.
Teminat senedi sayılan bono ile takip yapılır mı?
Senet kambiyo vasfını taşıyorsa takip başlatılabilir. Ancak borçlu, bunun bir teminat ilişkisinden doğduğunu mahkemede ileri sürebilir; bu iddia, kanunun aradığı şekilde ispatlanmalıdır.
Kambiyo takibi, alacaklıya hızlı ve etkili bir tahsil yolu sunar; ancak bu hız, senedin hukuka uygun düzenlenmiş olmasına bağlıdır. Borçlu bakımından ise 5 günlük süre, tüm savunma hakkının kullanılabileceği çok kısa bir penceredir. Küheylan Hukuk Bürosu, çek ve senet alacaklarında takip öncesi senet incelemesinden icra mahkemesindeki itiraz süreçlerine kadar her iki taraf bakımından süreyi kaçırmadan çalışmaktadır; dosya değerlendirmesi için info@kuheylanhukuk.com adresi üzerinden randevu talep edilebilir.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. İcra ve iflas hukukunda süreler kısa, sonuçlar ağırdır; her dosya kendine özgü koşullar taşıdığından, işlem yapmadan önce bir avukattan destek alınması tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK