KÜHEYLAN HUKUK
Marka Tescili Nasıl Yapılır? 2026 Başvuru Süreci, Sınıf Seçimi, Ücretler ve Koruma Süresi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde başvuru öncesi araştırma, TÜRKPATENT aşamaları, 2026 Kurum ücretleri ve tescil sonrası yükümlülükler Bu rehber, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve Yargıtay içtihatları esas alınarak 2026 itibarıyla güncellenmiştir.
Türkiye'de marka koruması tescille doğar ve tescil, başvuru ile kendiliğinden gelen bir sonuç değildir. Başvurunun reddedilmemesi için işaretin ayırt edici olması, mal ve hizmetleri doğrudan tanımlamaması ve önceki markalarla çakışmaması gerekir. Başvuru Resmi Marka Bülteni'nde yayımlandıktan sonra iki ay boyunca üçüncü kişilerin itirazına açıktır. Bu rehberde marka olabilecek işaretler, başvuru öncesi araştırmanın kapsamı, Nis sınıflandırmasına göre sınıf seçimi, başvurudan tescile kadar her aşamanın süresi, 2026 yılı TÜRKPATENT ücretleri ve tescilden sonra markayı ayakta tutan kullanım ve yenileme yükümlülükleri, Yargıtay'ın güncel kararlarıyla birlikte açıklanmaktadır.
1. Marka Olarak Neler Tescil Edilebilir?
Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 4. maddesine göre marka; kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların veya ambalajlarının biçimi gibi her tür işaretten oluşabilir. Kanun iki şart arar: İşaret, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeye elverişli olmalı ve korumanın konusu açık ve kesin biçimde anlaşılacak şekilde sicilde gösterilebilmelidir. Bu nedenle bir slogan, bir ses dizisi ya da özgün bir şişe biçimi de marka olarak tescil edilebilir; yeter ki sicilde net olarak tarif edilebilsin.
Koruma tescil yoluyla elde edilir (SMK m.7/1). Tescilsiz kullanılan bir işaretin sahibi tamamen korumasız değildir; başkasının sonradan yaptığı başvuruya itiraz edebilir (SMK m.6/3) ve haksız rekabet hükümlerine dayanabilir. Ancak bu yollar, kullanımın ve önceliğin ispatına dayanır, yani masraflı ve belirsizdir. Tescilli marka sahibi ise hakkını belgeyle ispat eder. Uygulamadaki talep de bunu doğruluyor: TÜRKPATENT verilerine göre 2025 yılında yapılan 220.757 yerli sınai mülkiyet başvurusunun 164.657'si marka başvurusudur.
Başvuruların önemli bir kısmı, işaret seçimi aşamasında yapılan hatalar nedeniyle reddedilir. Kurum, başvuruyu önce SMK m. 5'teki mutlak ret nedenleri bakımından kendiliğinden inceler. Uygulamada en sık karşılaşılan mutlak ret nedenleri şunlardır:
Ayırt edici nitelik yokluğu (m.5/1-b): Tek bir harf, basit bir geometrik şekil veya sıradan bir övgü ifadesi tek başına kaynak göstermez.
Tanımlayıcılık (m.5/1-c): Malın cinsini, kalitesini, miktarını, amacını veya coğrafi kaynağını doğrudan anlatan ibareler kimsenin tekeline bırakılmaz. Bir fırın için "Taze Ekmek" bu niteliktedir.
Önceki markayla aynılık veya ayırt edilemeyecek kadar benzerlik (m.5/1-ç): Aynı veya aynı türdeki mal ve hizmetlerde önceden tescilli ya da başvurusu yapılmış bir markanın neredeyse aynısı, itiraz beklenmeden reddedilir.
Herkesin kullandığı ifadeler (m.5/1-d): Belirli bir sektörde genel olarak kullanılan adlandırmalar da tescil edilemez.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu incelemenin markanın tüm unsurları birlikte ele alınarak ve başvurudaki her mal ve hizmet için ayrı ayrı yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Kurula göre tanımlayıcı bir kelime markada yan unsur olarak yer alabilir; şekil, renk ve kelime unsurlarının oluşturduğu bütün ayırt ediciyse tescil engeli yoktur (YHGK, 24.09.2025, E.2024/365, K. 2025/564). Kanun ayrıca kullanım yoluyla ayırt edicilik kazanılmasını da kabul eder (m.5/2). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, uzun süredir aynı esas unsurla kullanılan seri markaların sahibinin yeni başvurusunun bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir (11. HD, 26.03.2026, E.2025/4626, K.2026/1723).
Mutlak ret incelemesini geçmek, başvurunun güvende olduğu anlamına gelmez. Karıştırılma ihtimali, tanınmış marka, kötü niyet ve ticaret unvanı gibi nispi ret nedenleri (m.6) Kurum tarafından kendiliğinden değil, hak sahibinin itirazı üzerine incelenir. Bu yüzden başvurudan önce TÜRKPATENT sicilinde benzer ibareler, aynı veya ilişkili sınıflar ve sektördeki fiili kullanımlar taranmalıdır. Araştırma, yalnızca birebir aynı kelimeyi değil, okunuşu ve anlamı yakın varyasyonları da kapsamalıdır.
Başvurudaki mal ve hizmetler, Nis Anlaşması'na göre 45 sınıfta gruplandırılır: 1 ila 34. sınıflar malları, 35 ila 45. sınıflar hizmetleri kapsar (SMK m.11/3). Koruma, yalnızca listede yer alan mal ve hizmetler için doğar. Bir kafe işletmesi için 43. sınıf (yiyecek içecek hizmetleri), bir giyim markası için 25. sınıf ile perakende satış hizmetlerini içeren 35. sınıf, bir yazılım girişimi için 9. ve 42. sınıflar ilk akla gelen seçeneklerdir.
Kanun, aynı sınıfta yer almanın malların benzer olduğu, farklı sınıflarda yer almanın da benzer olmadıkları anlamına gelmediğini açıkça belirtir (m.11/4). Liste ne çok dar ne de ihtiyaçtan fazla geniş tutulmalıdır. Dar liste, ileride genişleyen faaliyetleri korumasız bırakır. Gereksiz geniş liste ise hem ücretleri artırır hem de beş yıllık kullanım yükümlülüğü nedeniyle kullanılmayan mal ve hizmetler bakımından iptal riskini doğurur (m.9, m.26).
4. Başvuru Nasıl Yapılır?
Başvuru; başvuru sahibinin kimlik bilgilerini, marka örneğini, mal ve hizmet listesini ve başvuru ücretinin ödendiğini gösteren bilgiyi içermelidir (SMK m.11/1). Başvurular TÜRKPATENT'in elektronik sistemi üzerinden yapılır. Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler başvuruyu kendileri yapabilir; yurt dışında yerleşik olanlar ise ancak marka vekili aracılığıyla işlem yapabilir (m. 160). Her başvuru yalnızca bir markayı kapsar (m.11/2). Kelime markası ile logo için ayrı başvurular yapılması, korumanın kapsamını genişletir.
Başvuru tarihi, eksiksiz başvurunun alındığı tarih, saat ve dakika itibarıyla kesinleşir. Kurum şekli bir eksiklik tespit ederse giderilmesi için iki ay süre verir; kimlik, marka örneği, mal listesi veya ücretle ilgili eksiklik giderilene kadar başvuru tarihi kesinleşmez (m.15). Yurt dışında yapılmış bir başvuruya dayanılıyorsa, ilk başvurudan itibaren altı ay içinde Türkiye'de rüçhan hakkı talep edilebilir (m.12).
Şekli inceleme SMK m.15 Eksiklik bildiriminden itibaren 2 ay; giderilmezse başvuru işlemden kaldırılır
Mutlak ret incelemesi SMK m.16 Başvuru, mal ve hizmetlerin bir kısmı veya tamamı için reddedilebilir
Yayıma itiraz SMK m.18 Yayımdan itibaren 2 ay; gerekçe ve ücret bu süre içinde sunulmalıdır
Karara itiraz SMK m.20 Kararın bildiriminden itibaren 2 ay; Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu inceler
İtiraz gelmeyen dosyalarda süreç, yayım ve iki aylık itiraz süresinin ardından tescil ücretinin ödenmesiyle tamamlanır. İtiraz gelmesi hâlinde başvuru sahibinden görüş istenir, kullanım ispatı ve uzlaşma gibi ara aşamalar gündeme gelir ve süre önemli ölçüde uzar. İtiraz süreci, bu serideki marka başvurusuna itiraz rehberinde ayrıca incelenmektedir.
Kurum ücretleri, her yıl yayımlanan tarife tebliğiyle belirlenir. 2026 yılı tarifesi 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Başlıca kalemler şöyledir:
İlave 3. ve sonraki her sınıf 3.150 TL 35. sınıf perakende hizmetlerinde seçilen emtia sınıfları için 450 TL
Örneğin üç sınıfta yapılan ve itirazsız sonuçlanan bir başvurunun Kurum maliyeti 2.820 + 2.820 + 3.150 + 7.010 = 15.800 TL'dir. Tarifedeki tutarlara KDV ve vekil hizmet bedeli dahil değildir. Ücretin eksik veya geç ödenmesi, başvurunun geri çekilmiş sayılmasına yol açabileceğinden ödeme süreleri ayrıca takip edilmelidir (SMK m.161).
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemler hâlinde sınırsız biçimde yenilenebilir (SMK m.23/1). Yenileme, koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde yapılır. Bu süre kaçırılırsa, sürenin bitiminden itibaren altı ay içinde ek ücretle yenileme yine mümkündür (m.23/2). Bu ek süre de geçirilirse marka hakkı sona erer (m.28). Marka hakları üçüncü kişilere karşı tescilin yayım tarihi itibarıyla ileri sürülebilir. Başvurunun yayımından sonra gerçekleşen tecavüzler için başvuru sahibi tazminat davası açabilir; ancak mahkeme, tescil yayımlanmadan esas hakkında karar veremez (m. 7/4). Tescilden sonra da dikkat gerekir: Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmaksızın Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan marka, talep üzerine iptal edilebilir (m.9/1, m.26). Yurt dışı koruması için Madrid Protokolü kapsamında uluslararası başvuru yapılabilir (m.14).
Ankara'da üç şubesi bulunan bir kahve işletmesi, "Taze Kavrulmuş Kahve" ibaresini 30. sınıf kahve ürünleri ve 43. sınıf kafe hizmetleri için başvuruya konu etmiştir. Kurum, ibarenin ürünün niteliğini doğrudan anlattığı gerekçesiyle başvuruyu iki sınıfta da reddetmiştir. İşletme sahibi, ibareyi dört yıldır tabelalarda ve ambalajlarda kullandığını belirterek itiraz etmek istemiştir.
Ret kararı SMK m.5/1-c'ye dayanmaktadır ve kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. Kullanım yoluyla ayırt edicilik iddiası (m.5/2) ancak ibarenin tüketici nezdinde artık bu işletmeyi çağrıştırdığını gösteren güçlü delillerle, örneğin satış hacmi, reklam harcamaları ve pazar araştırmalarıyla desteklenirse sonuç verir. Dört yıllık yerel kullanım bu eşiği çoğu zaman karşılamaz. Daha gerçekçi strateji, işletmenin özgün adını esas unsur yapan yeni bir başvuru yapmak ve tanımlayıcı ibareyi yan unsur olarak kullanmaktır. Hukuk Genel Kurulu'nun 2025 kararında belirtildiği gibi, bütün olarak ayırt edici olan bir kompozisyonda tanımlayıcı ibarenin yer alması tescile engel değildir.
Marka tescili ne kadar sürede tamamlanır?
Süre, Kurum'un iş yüküne ve itiraz gelip gelmemesine bağlıdır. İtirazsız dosyalarda şekli inceleme, mutlak ret incelemesi, bültende yayım ve iki aylık itiraz süresi tamamlandıktan sonra tescil ücretinin ödenmesiyle marka sicile kaydedilir. İtiraz veya karara itiraz söz konusuysa süreç bir yılı aşabilir.
Marka şahıs adına mı, şirket adına mı tescil edilmeli?
Her iki seçenek de mümkündür. Ancak marka ileride bir şirkete devredilecekse devir sözleşmesinin noter onaylı olması ve sicile kaydedilmesi gerekir (SMK m.148/4-5). Ortaklı girişimlerde markanın kimin adına tescil edildiği, ortaklık sona erdiğinde ciddi uyuşmazlık konusu olabilir.
Yıllardır kullandığım markayı başkası tescil ettirirse ne yapabilirim?
Başvuru bültende yayımlanmışsa iki ay içinde önceki kullanıma (m.6/3) veya kötü niyete (m.6/9) dayanarak itiraz edilebilir. Marka tescil edilmişse hükümsüzlük davası açılabilir (m.25). Önceki kullanımın faturalar, reklamlar ve tarihli kayıtlarla ispatı belirleyicidir.
Logo mu, kelime markası mı tescil ettirilmeli?
Kelime markası, ibareyi yazım biçiminden bağımsız olarak korur ve genellikle daha geniş koruma sağlar. Logo ise görsel kimliği korur. Bütçe elverişliyse ikisi için ayrı başvuru yapılması tercih edilir.
Tescil tamamlanmadan ® işareti kullanılabilir mi?
® işareti markanın tescilli olduğu anlamına gelir. Başvuru aşamasındaki bir marka için kullanılması tüketiciyi yanıltan bir beyan niteliği taşıyabilir ve haksız rekabet tartışmasına yol açabilir. Tescile kadar bu işaretin kullanılmaması önerilir.
Araştırma yapmadan başvurmak: Benzer bir markanın sahibinin itirazı, ödenen ücretleri ve geçen süreyi boşa çıkarır; daha kötüsü, başvuru öncesinde başlanan kullanım tecavüz iddiasına dönüşebilir.
Tanımlayıcı bir isim seçmek: Ürünü anlatan isimler pazarlamada kolaylık sağlasa da tescil edilemez veya çok zayıf koruma sağlar.
Sınıf listesini yanlış kurgulamak: Faaliyetin gerçek kapsamını karşılamayan dar liste ile kullanılmayacak mal ve hizmetlerle şişirilmiş liste aynı ölçüde sorun yaratır.
Elektronik tebligatları takip etmemek: Kurum tebligatları, elektronik posta kutusuna konulmasını izleyen onuncu günün sonunda yapılmış sayılır (SMK m.160/6). Süreler okunmasa da işler.
Tescil ücretini veya yenileme süresini kaçırmak: Ücretin süresinde ödenmemesi başvurunun işlemden kaldırılmasına, yenilemenin unutulması ise hakkın sona ermesine yol açar.
Marka tescili, işaret seçiminden yenilemeye kadar her aşaması kanuni sürelere bağlı bir süreçtir. Başvurunun kabul edilip edilmeyeceğini büyük ölçüde başvurudan önce yapılan araştırma ve sınıf kurgusu belirler. Tescilden sonra ise kullanım ve yenileme takibi, markanın ticari değerini korur.
Küheylan Hukuk Bürosu, marka araştırması ve sınıf stratejisinin belirlenmesinden başvurunun hazırlanmasına, itiraz ve Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu süreçlerinden tescil sonrası izleme ve yenileme takibine kadar her aşamada müvekkillerinin marka haklarını sağlam bir hukuki zemine oturtmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehber, Küheylan Hukuk Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişkenlik gösterebileceğinden, somut uyuşmazlıklarda karar vermeden önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme yapılması gerekir. Örnek olaylardaki kişi adları ve rakamlar temsilîdir.
KÜHEYLAN HUKUK