KÜHEYLAN HUKUK
Ölen Kişinin Kredi ve Kredi Kartı Borcu Mirasçılara Geçer mi?
Hayat Sigortası, Mirasın Reddi ve Bankanın Takibi Türk Medeni Kanunu m.599-628, İcra ve İflas Kanunu m.53 ve Yargıtay'ın kredi hayat sigortasına ilişkin içtihadı çerçevesinde mirasçıların sorumluluğu 2026 itibarıyla güncellenmiştir
Bir yakının kaybından sonraki ilk haftalarda bankalardan gelen borç bildirimleri, mirasçıları çoğu zaman hazırlıksız yakalar. Ölen kişinin kredi ve kredi kartı borçları kendiliğinden silinmez; terekeye dahil olur ve mirası reddetmeyen mirasçılara geçer. Ancak kredi hayat sigortası bulunan hâllerde banka önce sigorta şirketine başvurmak zorundadır; borca batık bir terekede ise mirasçıların üç aylık ret hakkı, süresiz hükmen ret imkânı ve resmî defter tutulması gibi güçlü korunma yolları bulunur. Rehberde mirasçıların sorumluluğunun kapsamı, sigortanın borca etkisi, ret süresinin nasıl işlediği, ret hakkını düşüren işlemler ve bankanın mirasçılara karşı takip başlatabileceği an açıklanmaktadır.
Mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle terekeyi bir bütün olarak kazanır; mal varlığıyla birlikte borçlar da mirasçılara geçer (TMK m.599). Kredi, kredi kartı, kredili mevduat hesabı ve banka nezdindeki diğer borçlar bu kapsamdadır. Mirası reddetmeyen mirasçılar tereke borçlarından yalnızca miras payları oranında değil, kendi kişisel mal varlıklarıyla ve müteselsilen sorumlu olur; bu teselsül paylaşmadan sonra da beş yıl süreyle devam eder (TMK m.681).
Bu nedenle mirasın kabulü, ölen kişinin borç ve varlıklarının tam olarak bilinmesinden sonra verilmesi gereken bir karardır. Mirasçılar, mirasçılık belgesiyle bankalara ve kart çıkaran kuruluşlara yazılı başvuru yaparak borç dökümü ve varsa sigorta poliçesi bilgisi isteyebilir. Durum belirsizse sulh hukuk mahkemesinden resmî defter tutulması istenerek terekenin aktifi ve pasifi resmî olarak tespit ettirilebilir (TMK m.619-620).
2. Kredi Hayat Sigortası Varsa Borç Kimden İstenir?
Tüketici kredilerinin büyük bölümünde, kredi kullanılırken lehtarı banka olan bir hayat sigortası yapılır. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre bu durumda banka, poliçe limiti dahilindeki alacağını öncelikle sigorta şirketinden tahsil etmek zorundadır. Bu, bankanın mirasçılara karşı dava açabilmesinin veya takip yapabilmesinin ön şartıdır; banka mirasçılardan ancak poliçe limitini aşan bakiye için talepte bulunabilir (3. HD, 25.10.2023, E.2023/1080, K.2023/2907).
Uygulamada sigorta şirketleri, ölen kişinin poliçe düzenlenirken bir hastalığını bildirmediğini öne sürerek ödemeden kaçınabilmektedir. Yargıtay, sigortanın bankanın talebi üzerine kredi alacağını teminat altına almak için yapıldığını ve poliçeyi düzenleyenin sigorta şirketinin kendisi olduğunu vurgulayarak, sigortacının lehtar bankaya karşı bu savunmayı ileri süremeyeceğini kabul etmiştir. Bankanın elinde poliçe gibi kolay bir tahsil imkânı varken doğrudan mirasçılara yönelmesi dürüstlük kuralına aykırıdır (3. HD, 30.10.2024, E.2023/5398, K.2024/3379). Poliçenin süresinin dolmuş ve yenilenmemiş olduğu hâllerde ise bankanın yenileme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği ayrıca incelenmelidir.
Kredi kartı borçlarında ise çoğu zaman ayrı bir "kart borcu sigortası" bulunur veya hiç sigorta yoktur. Bu nedenle mirasçılar, her kredi ve kart için ayrı ayrı poliçe olup olmadığını bankadan yazılı olarak sormalıdır.
Mirasın reddi Ölümün öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyan (TMK m.606) Mirasçı ne varlığı alır ne borçtan sorumlu olur
Hükmen ret (borca batıklığın tespiti) Tereke ölüm tarihinde borca batık olmalı; süreye bağlı değildir (TMK m.605/2) Miras reddedilmiş sayılır
Resmî defter tutulması Bir ay içinde sulh hâkiminden istenir (TMK m.619) Deftere göre kabulde mirasçı yalnız deftere yazılan borçlardan sorumlu (TMK m.628)
Kabul Süre içinde ret beyanında bulunmamak veya terekeye el atmak (TMK m.610) Tüm borçlardan kişisel ve müteselsil sorumluluk
Üç aylık süre, haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimince uzatılabilir (TMK m.615). Hükmen ret davasında ise Yargıtay, talebin süreye tabi olmadığını ve terekenin ölüm tarihindeki aktif ve pasifine göre değerlendirileceğini kabul etmektedir (14. HD, 15.10.2020, E.2016/16104, K.2020/6246). Ancak her iki yolda da mirasçının terekeye el atmamış olması gerekir.
Ret süresi dolmadan tereke işlemlerine mirasçı sıfatıyla karışan, olağan yönetimi aşan işler yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı, mirası artık reddedemez (TMK m.610/2). Ölen kişinin banka hesabındaki parayı çekmek, aracını satmak veya kendi adına tescil ettirmek, işyerinin stoklarını devretmek ya da alacaklarını tahsil etmek, uygulamada ret hakkını kaybettiren en yaygın işlemlerdir. Cenaze giderlerinin karşılanması ve tereke mallarının korunmasına yönelik zorunlu işlemler ise kural olarak bu kapsamda değildir.
Bir Mirasçının Reddi Diğerlerini Nasıl Etkiler?
Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, kendisi mirasbırakandan önce ölmüş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Örneğin ret beyanında bulunan çocuğun kendi çocukları mirasçı hâline gelebilir ve borçla karşılaşabilir. En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m.612). Bu nedenle borca batık terekelerde ret kararının aile içinde birlikte ve eş zamanlı verilmesi gerekir. Mirasın reddinin usulü, Küheylan Hukuk Bürosu'nun Miras Hukuku serisinde ayrı bir rehberde ele alınmaktadır.
4. Banka Mirasçılara Ne Zaman Takip Başlatabilir?
Tereke borçları için ölüm günü dahil üç gün süreyle takip yapılamaz; mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, Medeni Kanun'daki ret süreleri dolana kadar takip durur (İİK m.53/1). Ölen borçlu hakkında daha önce başlamış bir takip varsa, tereke paylaşılmamış ve resmî tasfiyeye tabi tutulmamışsa takip terekeye karşı devam eder; mirasçılara karşı ise yalnızca rehnin paraya çevrilmesi veya haciz yoluyla sürdürülebilir (İİK m.53/2-3).
Banka itirazın kaldırılması yoluna gittiğinde, mirasçı terekenin borca batık olduğunu ileri sürerse, icra mahkemesi bu konuda ilam getirmesi için mirasçıya uygun bir süre verir (İİK m.68/4). Bu imkân, hükmen ret davası açmak için zaman kazandırır.
Mirası Reddeden Hiçbir Şey Ödemez mi?
Kural olarak evet. Ancak ödemeden âciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümden önceki beş yıl içinde mirasbırakandan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu tutulabilir. Olağan eğitim giderleri ve âdet üzere verilen çeyiz bu kapsamın dışındadır (TMK m.618).
H.D., 2025 yılında vefat etmiştir. Geride kalan eşi ve iki çocuğu, ölümden altı hafta sonra bankadan konut kredisi bakiyesi 1.150.000 TL ile iki kredi kartından toplam 185.000 TL borç için ödeme talebi almıştır. Konut kredisine bağlı hayat sigortası bulunmasına rağmen sigorta şirketi, mirasbırakanın poliçe düzenlenirken kalp rahatsızlığını bildirmediği gerekçesiyle ödeme yapmamış; banka ise mirasçılara ihtarname göndermiştir.
Mirasçılar ret süresi içinde terekeye el atmadan hukuki destek almıştır. Bankaya gönderilen cevapta, poliçe limiti dahilindeki kredi alacağının öncelikle sigorta şirketinden tahsil edilmesi gerektiği ve sigortacının bildirim eksikliğini lehtar bankaya karşı ileri süremeyeceği Yargıtay içtihadıyla birlikte bildirilmiştir. Banka sigorta şirketine karşı yasal yollara başvurmuş ve konut kredisi bakiyesi sigorta tazminatıyla kapatılmıştır. Kart borçları sigortasız olduğundan terekenin aktifi ile karşılaştırılmış; ipotekten kurtulan konutun değeri borçları açıkça aştığından mirasçılar mirası kabul etmiş ve kart borcunu tereke gelirinden ödemiştir.
Ölen kişinin kredi kartı borcu mirasçılara geçer mi?
Evet. Kart borcu tereke borcudur ve mirası reddetmeyen mirasçılara geçer. Kartın kullanıma kapatılması için bankaya ölüm belgesiyle bildirim yapılmalı, kart borcu sigortası bulunup bulunmadığı da ayrıca sorulmalıdır.
Ölen kişinin kredisine kefil olan kişinin durumu ne olur?
Asıl borçlunun ölümü kefaleti sona erdirmez; borç terekede varlığını sürdürdüğü için kefilin sorumluluğu devam eder. Borcu ödeyen kefil, mirası kabul eden mirasçılara rücu edebilir.
Üç aylık süre geçtiyse borca batık mirastan kurtulmak mümkün mü?
Tereke ölüm tarihinde açıkça borca batık idiyse ve mirasçı terekeye el atmamışsa, hükmen ret davası süreye bağlı olmaksızın açılabilir. Ayrıca önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkiminden ret süresinin uzatılması istenebilir.
Banka ölen kişinin hesabındaki parayı borca mahsup edebilir mi?
Bu, hesap ve kredi sözleşmelerindeki rehin ve takas hükümlerine, hesabın niteliğine ve borcun muaccel olup olmadığına bağlıdır. Mirasçıların bu aşamada hesaptan para çekmemesi, aksi hâlde ret hakkını kaybedebilecekleri unutulmamalıdır.
Hesaptaki parayı çekmek: Ölen kişinin hesabından para çekmek veya araç gibi malları devretmek, terekeye el atma sayılarak ret hakkını düşürebilir.
Sigortayı sorgulamamak: Kredi hayat sigortası bulunan borçlarda banka önce sigortaya başvurmak zorundadır; poliçenin varlığı yazılı olarak sorulmalıdır.
Üç aylık süreyi beklemek: Borç ve varlık tespiti sürerken süre dolabilir; gerekirse süre uzatımı veya resmî defter talep edilmelidir.
Reddi tek başına yapmak: Bir mirasçının reddi, payın aile içinde başka kişilere, örneğin torunlara geçmesine yol açabilir.
Bankanın ihtarına süresinde cevap vermemek: Sigorta kapsamı ve ret süresi itirazları ilk yazışmada açıkça bildirilmelidir.
Ölen bir yakının banka borçları, mirasçılar için hem hukuki hem de duygusal açıdan ağır bir yük oluşturabilir. Oysa kredi hayat sigortasının önceliği, ret süresinin korunması, hükmen ret davasının süresizliği ve resmî defter imkânı, doğru zamanda kullanıldığında mirasçıları haksız bir borç yükünden kurtaran güçlü araçlardır. Küheylan Hukuk Bürosu, terekenin aktif ve pasifinin tespitinden sigorta şirketi ve bankayla yürütülen yazışmalara, mirasın reddi ve hükmen ret davalarından mirasçılara karşı başlatılan icra takiplerine itiraza kadar mirasçıların hukuki konumunu ilk günden itibaren güvence altına alan bir süreç yönetimi sunmaktadır.
Önemli Yasal Uyarı: Bu rehberde yer alan hukuki açıklamalar, tablolar ve örnek olay Küheylan Hukuk Bürosu tarafından 2026 yılı itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ve yargı kararları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Bankacılık ve finans uyuşmazlıklarında sözleşme hükümleri, bildirim tarihleri ve süreler sonucu doğrudan belirlediğinden, her somut olayın bir avukat tarafından ayrıca değerlendirilmesi tavsiye olunur. © 2026 Küheylan Hukuk Bürosu. Tüm Hakları Saklıdır.
KÜHEYLAN HUKUK